Którą książkę Zbigniewa T. Nowaka wybrać? Porównujemy 8 jego poradników zielarskich: przegląd „Zdrowie z Bożej...
Zbigniew T. Nowak: książki o ziołach na trawienie, nerwy i alergię. Którą wybrać
Zbigniew T. Nowak pisze o ziołach tak, jak pisze się książki do kuchennej szuflady: krótko, tematycznie i z przepisami na herbatki, syropy, miody i nalewki. Każdy tytuł dotyczy jednej sprawy. Jest książka o wątrobie i trawieniu, o nerwach i śnie, o alergii, o pamięci, o głogu i o reumatyzmie, a do tego duży przegląd „Zdrowie z Bożej Apteki”.
Przez to łatwo kupić nie tę, której się szuka. Ktoś chce czegoś na zimę, a trafia na poradnik o pamięci. Ktoś inny szuka prezentu i nie wie, czy lepsza będzie gruba książka w twardej oprawie, czy cienki zeszyt o jednym zielu.
W tym wpisie porównujemy 8 książek Nowaka, które są w naszej księgarni: temat, liczbę stron według karty i według katalogu Biblioteki Narodowej, ilustracje, rok wydania i cenę z 18 listopada 2026 roku. Do każdej dopisujemy zioła z naszego sklepu, które pojawiają się w opisie książki, i to, co o tych ziołach piszą monografie Europejskiej Agencji Leków. Na koniec gotowe zestawy na prezent pod choinkę.
W skrócie
- Na start: „Zdrowie z Bożej Apteki” (144 strony, twarda oprawa, format 25 cm, fotografie, 56,91 zł). To przegląd wielu roślin, od czosnku i imbiru po czarny bez, rokitnik i chmiel.
- Jeden temat: książki o wątrobie i trawieniu, o nerwach, o alergii i o pamięci kosztują po 33,16 zł i mają od 132 do 167 stron według kart.
- Najmniejsza: „Głóg sercu na ratunek” to 75 stron według karty, wydanie drugie poszerzone z 2025 roku, 28,41 zł.
- Na prezent: książka o nerwach z herbatą z melisy i herbatą wieczorową kosztuje razem 58,51 zł, a trzy książki (przegląd, trawienie, nerwy) 123,23 zł.
- Uczciwie: książki przedstawiają tradycję zielarską i poglądy autora. Z ziół, o których pisze, żadne nie ma dopuszczonego w UE oświadczenia zdrowotnego. Monografie EMA opisują je jako tradycyjne produkty roślinne.
Spis treści
- Kim jest Zbigniew T. Nowak i o czym pisze?
- Od której książki Nowaka zacząć?
- Książki Zbigniewa T. Nowaka: tabela z cenami i stronami
- „Zdrowie z Bożej Apteki”: co jest w środku?
- Wątroba i trawienie: co jest w książce Nowaka?
- Nerwy i sen: „Zioła na ukojenie nerwów”
- Zima i sezon przeziębień: którą książkę Nowaka wybrać?
- Alergia na pyłki: „Ziołowe sposoby na alergię”
- Pamięć i serce: książki o pamięci i o głogu
- Reumatyzm i kręgosłup: dla kogo ta książka?
- Zioła z książek Nowaka w sklepie: herbaty, susze i sok
- Co o ziołach z książek Nowaka mówią monografie EMA?
- Nowak, Treben czy Różański: czym się różnią?
- Książka Nowaka na prezent: gotowe zestawy z herbatą
- Kiedy zioła nie wystarczą i trzeba iść do lekarza?
- Skąd te dane: źródła i jak je czytać
- Najczęstsze pytania
Kim jest Zbigniew T. Nowak i o czym pisze?
Zbigniew T. Nowak to autor poradników zielarskich wydawanych przez Fundację „Nasza Przyszłość” ze Szczecinka. Wydawca przedstawia go jako botanika i praktyka ziołolecznictwa. Jego książki są krótkie, mają zwykle od 125 do 170 stron i każda dotyczy jednego tematu: trawienia, nerwów, alergii, pamięci albo jednego zioła, jak głóg.
W naszym sklepie jest 14 tytułów Nowaka. Do tego zestawienia wybraliśmy 8, które dotyczą codziennych spraw: trawienia, nerwów i snu, zimy, alergii na pyłki, pamięci, serca i reumatyzmu oraz ogólnego przeglądu roślin. Tytuły o konkretnych chorobach przewlekłych pomijamy, bo tam decyzje należą do lekarza.
Wydawca pisze w opisie książki o trawieniu, że autor ma ponad 27-letnie doświadczenie w ziołolecznictwie i że dzieli się w niej także doświadczeniami znanego zielarza, ojca Grzegorza Sroki. To dobrze oddaje charakter wszystkich tych książek. To nie są podręczniki fitoterapii z dawkami substancji czynnych, tylko zbiory porad i domowych receptur w polskiej tradycji zielarskiej.
Wspólny dla wszystkich kart jest też jeden dopisek: książka przedstawia poglądy i doświadczenia autora i nie zastępuje porady lekarza. Tak warto je czytać. Jako źródło przepisów na herbatki i przetwory oraz jako opowieść o roślinach, a nie jako plan postępowania przy chorobie.
Od której książki Nowaka zacząć?
Jeśli nie masz jeszcze żadnej, zacznij od „Zdrowia z Bożej Apteki”. To przegląd wielu roślin w jednej książce, w twardej oprawie, z fotografiami i w największym formacie z całej serii. Książki tematyczne kupuj później, gdy wiesz, który temat cię interesuje: trawienie, nerwy, alergia albo pamięć.
„Zdrowie z Bożej Apteki” to 144 strony według karty, a według katalogu Biblioteki Narodowej 139 stron plus 5 nienumerowanych, z fotografiami i ilustracjami, w formacie 25 cm. Pozostałe książki z serii mają format około 21 cm i miękką, prostszą formę. Różnica w cenie jest wyraźna: przegląd kosztuje 56,91 zł, a książki tematyczne po 33,16 zł.
Prosta zasada wyboru:
- Chcesz poznać wiele ziół naraz: „Zdrowie z Bożej Apteki”.
- Masz jeden konkretny temat: książka tematyczna, na przykład o trawieniu albo o nerwach.
- Lubisz robić przetwory z jednego zioła: „Głóg sercu na ratunek”, najkrótsza z serii.
- Szukasz prezentu dla kogoś, kto robi maści i nalewki: książka o reumatyzmie i kręgosłupie, z przepisami na balsamy, oleje i okłady.
Jeśli dopiero wybierasz pierwszą książkę o ziołach w ogóle, porównanie atlasów, receptariuszy i leksykonów znajdziesz we wpisie książki o ziołach: który poradnik zielarski wybrać na początek.
Książki Zbigniewa T. Nowaka: tabela z cenami i stronami
Osiem książek Nowaka w naszej księgarni kosztuje od 28,41 do 56,91 zł. Najkrótsza ma 75 stron, najdłuższa 167 według karty. W tabeli podajemy temat, zawartość według karty, liczbę stron z karty i z katalogu Biblioteki Narodowej, ilustracje, rok wydania, cenę i koszt 100 stron.
| Temat | Książka | Co w środku według karty | Przepisy | Stron (karta, w nawiasie katalog BN) | Ilustracje i format (katalog BN) | Wydanie | Cena | Za 100 stron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| przegląd, na start | „Zdrowie z Bożej Apteki” | przegląd roślin: czosnek, imbir, dziewanna, jeżówka purpurowa, aloes, czarny bez, dzika róża, rokitnik, aronia, kocanka, zielona herbata, chmiel, lawenda, jasnota biała | domowe przetwory z opisanych roślin (karta nie podaje liczby) | 144 (BN: 139 + 5 nienumerowanych) | fotografie i ilustracje, format 25 cm, twarda oprawa (karta) | 2023 | 56,91 zł | 39,52 zł |
| wątroba i trawienie | „Zioła na kłopoty z wątrobą i niestrawnością” | uczucie pełności, zgaga, wzdęcia, biegunka, niedomaganie trzustki; doświadczenia ojca Grzegorza Sroki | domowe receptury i porady (karta nie podaje liczby) | 138 | bez ilustracji w opisie BN, format 21 cm | karta: 2020; BN: cop. 2014 | 33,16 zł | 24,03 zł |
| nerwy i sen | „Zioła na ukojenie nerwów” | melisa, lawenda, chmiel, rumianek, rozmaryn i dziurawiec; podtytuł „nerwica, depresja, bezsenność” | herbatki, syropy, krople, miody, kąpiele (karta nie podaje liczby) | 148 (BN: 141) | ilustracje, format 21 cm | 2013 | 33,16 zł | 22,41 zł |
| zima, sezon przeziębień | „Sprawdzone sposoby na wzmocnienie odporności” | jeżówka, aloes, żeń-szeń, nagietek, mniszek; zbiór i przygotowanie roślin | miody, krople, syropy, soki i surówki (karta nie podaje liczby) | 125 (BN: 125 + 2 nienumerowane) | kolorowe ilustracje, format 20 cm | 2011 | 37,91 zł | 30,33 zł |
| alergia na pyłki | „Ziołowe sposoby na alergię” | alergia na pyłki i roztocza, domowe preparaty, zioła w codziennych potrawach, flora bakteryjna jelit | domowe preparaty (karta nie podaje liczby) | 167 (BN: 170) | ilustracje, format 21 cm | 2016 | 33,16 zł | 19,86 zł |
| pamięć | „Zioła na kłopoty z pamięcią” | czynniki, które według autora wpływają na pamięć; zioła i receptury domowe | receptury domowe (karta nie podaje liczby) | 132 | ilustracje, format 21 cm | 2017 | 33,16 zł | 25,12 zł |
| serce, jedno zioło | „Głóg sercu na ratunek. Porady i przepisy” | głóg: zbiór, przetwory, napary i przepisy z owoców i kwiatów | od herbat po nalewki (karta nie podaje liczby) | 75 (BN: 73 + 7 nienumerowanych) | fotografie, portret, format 21 cm | wydanie II poszerzone, 2025 | 28,41 zł | 37,88 zł |
| reumatyzm i kręgosłup | książka Nowaka o reumatyzmie i kręgosłupie (pełny tytuł na karcie) | maści, nalewki, oleje, miody, balsamy, herbatki; olej dziurawcowy, nalewka z chrzanu, okłady z siana, kąpiele ziołowo-solankowe | domowe receptury (karta nie podaje liczby) | 139 (BN: 138 + 1 nienumerowana) | ilustracje, format 21 cm | 2015 | 37,91 zł | 27,27 zł |
Liczby stron na kartach i w katalogu Biblioteki Narodowej czasem się różnią, bo katalog liczy osobno strony nienumerowane albo opisuje inne wydanie. Przy „Zdrowiu z Bożej Apteki” obie liczby się zgadzają: 139 stron numerowanych i 5 nienumerowanych to razem 144. Przy książce o trawieniu karta podaje rok 2020, a katalog notuje wydanie z 2014 roku, więc karta opisuje zapewne późniejszy dodruk. Wszystkie osiem tytułów znajdziesz też razem w kategorii książki o ziołach i ziołolecznictwie.
„Zdrowie z Bożej Apteki”: co jest w środku?
To przegląd roślin, które Nowak opisuje w książkach tematycznych, zebrany w jednym tomie. Według karty są w nim między innymi czosnek, imbir, dziewanna, jeżówka purpurowa, aloes, czarny bez, dzika róża, rokitnik, aronia, kocanka piaskowa, zielona herbata, szyszki chmielu, lawenda i jasnota biała, a do tego sposoby przygotowania domowych przetworów.
Wydanie z 2023 roku ma według katalogu Biblioteki Narodowej fotografie i ilustracje, a karta podaje twardą okładkę. Wśród wszystkich książek Nowaka w naszej księgarni to najlepszy wybór na prezent dla kogoś, kto lubi zioła, ale nie ma jednego konkretnego tematu. Czyta się ją jak zielnik z przepisami: roślina, jej miejsce w tradycji i sposób przygotowania.
Spis roślin dobrze pasuje do zimy. Czarny bez, dzika róża, rokitnik i aronia to owoce, z których w polskich domach robi się soki i syropy na chłodne miesiące. Jeśli nie masz własnych przetworów, w tabeli niżej jest gotowy sok z czarnego bzu. O dzikiej róży w różnych formach piszemy we wpisie dzika róża: olej, herbata czy witamina C, a o rokitniku we wpisie rokitnik: krem, mydło, olej, kapsułki czy herbata.
Wątroba i trawienie: co jest w książce Nowaka?
„Zioła na kłopoty z wątrobą i niestrawnością” to 138 stron domowych receptur i porad o trawieniu. Karta wymienia uczucie pełności w żołądku, zgagę, wzdęcia, biegunkę i niedomaganie trzustki. Autor przytacza też doświadczenia ojca Grzegorza Sroki. To dobra książka dla kogoś, kto po obfitym obiedzie sięga po gorzkie zioła.
Wydawca pisze, że Nowak stawia zioła wyżej od syntetycznych leków. To pogląd autora i tak go przedstawiamy: książka opisuje tradycję zielarską, a nie wyniki badań klinicznych. Przy dolegliwościach, które wracają, i przy objawach kamicy żółciowej, które karta też wymienia, najpierw potrzebny jest lekarz.
Z ziół kojarzonych w tradycji z trawieniem w naszym sklepie znajdziesz korzeń mniszka do zaparzania, mielony ostropest i herbatę z mięty pieprzowej. Monografie Europejskiej Agencji Leków umieszczają owoc ostropestu, liść mięty pieprzowej i korzeń mniszka z zielem w obszarze dolegliwości żołądkowo-jelitowych, a mniszek także przy utracie apetytu. Jak parzyć herbaty z tych ziół, ile pić i kiedy, opisujemy we wpisie herbaty przy wątrobie i woreczku żółciowym: jakie zioła i jak parzyć.
Nerwy i sen: „Zioła na ukojenie nerwów”
To poradnik o ziołach na napięcie, gorszy nastrój i kłopoty ze snem, z podtytułem „nerwica, depresja, bezsenność”. Według karty Nowak opisuje melisę, lawendę, chmiel, rumianek, rozmaryn i dziurawiec oraz podaje przepisy na herbatki, syropy, krople, miody i kąpiele. Karta liczy 148 stron, katalog Biblioteki Narodowej 141.
To najbardziej „herbaciana” książka z całej serii. Melisa, chmiel i rumianek to zioła, które łatwo kupić w saszetkach, więc przepisy da się wypróbować od razu. Monografie Europejskiej Agencji Leków umieszczają liść melisy, szyszki chmielu, kwiat lawendy i korzeń kozłka w obszarach zaburzeń snu i przejściowej bezsenności oraz stresu psychicznego, a melisę dodatkowo przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych.
W sklepie najprostszy wybór to herbata z samej melisy, w saszetkach po 3 g na pół litra wody. Jeśli wolisz mieszankę, herbata wieczorowa ma w składzie 50 % melisy, 20 % mięty pieprzowej i 10 % chmielu. Kto szuka mocniejszego wieczornego naparu, znajdzie herbatę z kozłkiem, która ma 19 % korzenia kozłka i siedem ziół w saszetce. Porównanie dziewięciu herbatek na sen z ilością zioła w saszetce jest we wpisie jaka herbata na sen: 9 herbatek, ile zioła i kiedy pić.
Gorszy nastrój, który trwa tygodniami, to sprawa dla lekarza albo psychologa, nie dla herbaty. Książka Nowaka może być dodatkiem do codziennych nawyków, ale nie zastępuje rozmowy ze specjalistą.
Zima i sezon przeziębień: którą książkę Nowaka wybrać?
Na zimę są dwie książki. Krótszy poradnik „Sprawdzone sposoby na wzmocnienie odporności” (125 stron, 2011) zbiera przepisy na miody, krople, syropy, soki i surówki z jeżówką, aloesem, żeń-szeniem, nagietkiem i mniszkiem. Szerszy przegląd daje „Zdrowie z Bożej Apteki” z czarnym bzem, dziką różą, rokitnikiem i aronią.
Poradnik zimowy ma według katalogu Biblioteki Narodowej kolorowe ilustracje i format 20 cm, czyli to najmniejsza książka w serii. Karta opisuje szczegółowo zbiór i przygotowanie roślin, więc przyda się komuś, kto latem suszy własne zioła, a zimą robi z nich syropy. O tym, co można zbierać nawet w grudniu i styczniu, piszemy we wpisie jakie zioła zbierać zimą: kalendarz zbiorów od grudnia do marca.
Monografie Europejskiej Agencji Leków umieszczają kwiat czarnego bzu, ziele jeżówki purpurowej i kwiat rumianku w obszarze kaszlu i przeziębienia. Sok z czarnego bzu w naszym sklepie powstaje z owoców, nie z kwiatów, więc traktuj go jako napój, a nie odpowiednik produktu z monografii. Producent podaje 50 ml przed posiłkiem, czystego albo z wodą. Co pić przy pierwszych objawach przeziębienia, porównujemy we wpisie herbata na przeziębienie: imbir, malina, jeżówka czy rokitnik.
Alergia na pyłki: „Ziołowe sposoby na alergię”
To najdłuższa książka z zestawienia: 167 stron według karty, 170 według katalogu Biblioteki Narodowej. Nowak pisze w niej o alergii na pyłki roślin i roztocza, o domowych preparatach, o ziołach w codziennych potrawach i o florze bakteryjnej w jelitach. Wydanie z 2016 roku, 33,16 zł.
Sezon pylenia zaczyna się wczesną wiosną, a książkę dobrze przeczytać wcześniej, zimą. Dzięki temu masz czas, żeby wybrać przepisy, które chcesz wypróbować, i przygotować zapasy. Z ziół, które w tradycji łączy się z wiosną, w sklepie jest herbata z pokrzywy. Monografia Europejskiej Agencji Leków umieszcza liść pokrzywy w obszarze dróg moczowych, a nie alergii, więc to kolejny przykład, gdzie tradycja i ocena urzędowa idą osobno.
O tym, jak przygotować się do sezonu pylenia z kwercetyną, olejem z czarnuszki i pokrzywą, piszemy we wpisie kwercetyna na alergię wiosenną: czarnuszka, pokrzywa, kiedy zacząć. Alergia potwierdzona testami wymaga planu od alergologa. Książka może podsunąć pomysły na kuchnię, ale nie zmienia leków.
Pamięć i serce: książki o pamięci i o głogu
„Zioła na kłopoty z pamięcią” (132 strony, 2017) opisuje czynniki, które według autora wpływają na pamięć, oraz receptury domowe. „Głóg sercu na ratunek” (75 stron, wydanie drugie poszerzone z 2025 roku) to książka o jednym krzewie: zbiór, przetwory, napary i przepisy z owoców i kwiatów głogu.
Przy książce o pamięci karta i katalog Biblioteki Narodowej podają tę samą liczbę: 132 strony z ilustracjami. Pasuje do niej nasz wpis herbata na pamięć i koncentrację: miłorząb, gotu kola, co wybrać, gdzie porównujemy herbaty, ekstrakty i DHA, jedyny z tych składników z zatwierdzonym oświadczeniem o funkcji mózgu.
Książka o głogu jest najtańsza w serii, 28,41 zł. Katalog Biblioteki Narodowej notuje w niej fotografie i portret autora, 73 strony numerowane i 7 nienumerowanych. To dobry wybór dla kogoś, kto jesienią zbiera owoce głogu na przetwory. Monografia Europejskiej Agencji Leków dotyczy liścia z kwiatem głogu i umieszcza go w obszarach układu krążenia oraz stresu psychicznego. Amerykański ośrodek NCCIH pisze z kolei, że dla większości zastosowań głogu nie ma dobrych dowodów i że osoby przyjmujące leki powinny przed ziołami porozmawiać z lekarzem. Przy chorobie serca to lekarz decyduje, czy głóg w ogóle wchodzi w grę.
Reumatyzm i kręgosłup: dla kogo ta książka?
To książka dla kogoś, kto lubi robić przetwory do smarowania i okładów. Według karty Nowak podaje w niej przepisy na maści, nalewki, oleje, miody, balsamy i herbatki ziołowe, olej dziurawcowy, nalewkę z chrzanu, okłady z siana i kąpiele ziołowo-solankowe. Karta liczy 139 stron, katalog 138 i jedną nienumerowaną.
Wśród przepisów karta wymienia balsam ze smalcu gęsiego z żywokostem i wiązówką błotną. To dobrze pokazuje charakter tej książki: zapomniane domowe receptury w polskiej tradycji, a nie zalecenia reumatologa. Pełny tytuł książki zobaczysz na karcie, do której prowadzi tabela wyżej, w wierszu o reumatyzmie i kręgosłupie.
Na prezent łącz ją z czymś, co pasuje do kąpieli i okładów. Gotowe produkty do kąpieli ziołowych i solankowych opisujemy we wpisie zioła do kąpieli: jak zrobić kąpiel ziołową w domu. Uporczywe dolegliwości kręgosłupa i obrzęki wymagają diagnozy, zanim sięgniesz po domowe sposoby.
Zioła z książek Nowaka w sklepie: herbaty, susze i sok
Z roślin, o których piszą karty książek Nowaka, w sklepie znajdziesz melisę, chmiel i kozłek w herbatach na wieczór, rumianek, miętę pieprzową, pokrzywę, korzeń mniszka do zaparzania, mielony ostropest i sok z czarnego bzu. Ceny od 9,16 do 28,99 zł, sposób użycia według kart.
| Produkt | Do której książki, co w środku | Jak według karty | Cena |
|---|---|---|---|
| HERBEX Herbata Melisa lekarska 20 x 3 g | nerwy i sen: samo ziele melisy | 1 saszetka na 0,5 l wrzątku, 10 minut; filiżanka 2 do 3 razy dziennie | 11,45 zł |
| HERBEX Herbata Wieczorowa 20 x 1,5 g | nerwy i sen: melisa 50 %, mięta pieprzowa 20 %, chmiel 10 %, nagietek, malwa, jaśmin | 1 saszetka na 0,25 l wrzącej wody, 10 minut; 1 filiżanka wieczorem | 13,90 zł |
| HERBEX Uspokojenie organizmu z kozłkiem 20 x 3 g | nerwy i sen: korzeń kozłka 19 %, melisa, mięta, chmiel i 3 inne zioła | 1 saszetka na 0,5 l wrzącej wody, 10 minut; 1 do 2 razy dziennie | 13,90 zł |
| HERBEX Rumianek 20 x 2,5 g | nerwy i zima: sam kwiat rumianku | 1 saszetka na 0,5 l wrzącej wody, 10 minut; 1 filiżanka 2 razy dziennie | 11,45 zł |
| HERBEX Herbata Mięta pieprzowa 20 x 3 g | trawienie: sama nać mięty pieprzowej | 1 saszetka na 0,5 l wrzącej wody, 10 minut; filiżanka 2 do 3 razy dziennie, nie długotrwale | 9,16 zł (promocja, regularnie 11,45 zł) |
| Dary Natury Korzeń mniszka EKO 100 g | trawienie: cięty korzeń mniszka do zaparzania | 1 łyżeczka na szklankę wrzątku, 10 do 15 minut pod przykryciem; 1 do 2 razy dziennie | 15,70 zł |
| MyVita Ostropest mielony 500 g | trawienie: mielone, odtłuszczone nasiona ostropestu | 1 do 2 łyżeczek na dobę; do zup, sosów, sałatek i musli | 20,98 zł |
| HERBEX Pokrzywa zwyczajna 20 x 3 g | alergia i wiosna: sama nać pokrzywy (suplement diety) | 1 saszetka na 0,5 l wrzącej wody, 10 minut; 1 filiżanka 2 razy dziennie | 11,45 zł |
| Bio Planet Sok z czarnego bzu NFC BIO 500 ml | zima: sok z owoców czarnego bzu, bez cukru w składnikach | 50 ml przed posiłkiem, czysty albo z wodą; po otwarciu w lodówce | 28,99 zł |
Ilości w tabeli pochodzą z kart produktów, czyli od producentów. Przepisy z książek Nowaka mogą podawać inne proporcje, bo dotyczą ziół sypanych i domowych mieszanek. Przy herbatach w saszetkach trzymaj się tego, co jest na opakowaniu: tam ilość zioła jest odmierzona i opisana.
Więcej herbat znajdziesz w kategorii herbaty na sen, relaks i nerwy.
Co o ziołach z książek Nowaka mówią monografie EMA?
Komitet do spraw roślinnych produktów leczniczych Europejskiej Agencji Leków ocenił większość ziół, o których pisze Nowak. Melisa, chmiel, kozłek i lawenda trafiły do obszaru snu i stresu, ostropest, mięta i karczoch do przewodu pokarmowego, czarny bez i jeżówka do przeziębienia. To ocena produktów leczniczych, nie herbat spożywczych.
Monografia Europejskiej Agencji Leków opisuje, przy jakich dolegliwościach i w jakiej postaci zioło może być stosowane w zarejestrowanym produkcie leczniczym. Herbata ziołowa ze sklepu spożywczego albo suplement diety to inna kategoria. Dlatego w tym wpisie podajemy obszary z monografii jako informację, a nie jako obietnicę działania herbaty.
- Sen i stres: liść melisy, szyszki chmielu, korzeń kozłka, kwiat lawendy. Melisa także przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych.
- Przewód pokarmowy: owoc ostropestu, liść mięty pieprzowej, liść karczocha, korzeń mniszka z zielem (mniszek także przy utracie apetytu i w obszarze dróg moczowych).
- Kaszel i przeziębienie: kwiat czarnego bzu, ziele jeżówki purpurowej, kwiat rumianku (rumianek także przy dolegliwościach jamy ustnej i gardła, skóry i przewodu pokarmowego).
- Układ krążenia i stres: liść z kwiatem głogu.
- Drogi moczowe: liść pokrzywy, liść mniszka.
Przy melisie, chmielu i głogu agencja wyjaśnia, na czym opiera swoją ocenę: na tradycyjnym stosowaniu. Badań klinicznych jest za mało, ale skuteczność uznano za prawdopodobną, bo zioło stosowano bezpiecznie co najmniej 30 lat, w tym co najmniej 15 lat w Unii Europejskiej. Przy głogu monografia dotyczy dolegliwości serca związanych z nerwowością, łagodnego stresu i snu, a nie chorób serca.
Sprawdziliśmy też wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012. Nie ma w nim żadnego z tych ziół. Dlatego przy herbatach piszemy o tradycji i o tym, co podaje karta, a nie o działaniu.
Nowak, Treben czy Różański: czym się różnią?
Nowak pisze krótkie poradniki tematyczne z domowymi recepturami, po jednej książce na każdą sprawę. Maria Treben w „Aptece Pana Boga” daje jeden klasyczny zbiór porad o kilkudziesięciu ziołach. Henryk Różański uczy receptury zielarskiej, czyli jak czytać i układać przepisy. Do kuchennej szuflady najlepiej pasuje Nowak, do nauki Różański.
Karty książek Nowaka same podpowiadają połączenie z Treben: „Apteka Pana Boga” i filiżanka ziołowej herbaty. To dobry duet na prezent, bo Treben daje szeroki przegląd, a Nowak rozwija jeden temat. Co jest w środku książki Treben, opisujemy we wpisie Apteka Pana Boga Marii Treben: co jest w środku.
Jeśli chcesz rozumieć, skąd biorą się proporcje w przepisach, czym różni się napar od odwaru i jak czytać jedną linijkę receptury, sięgnij po Różańskiego. Opisujemy to we wpisie Henryk Różański: przepisy, książki, od czego zacząć.
Książka Nowaka na prezent: gotowe zestawy z herbatą
Najprostszy prezent to książka tematyczna i herbata z tego samego tematu. Książka o nerwach z herbatą z melisy i herbatą wieczorową kosztuje razem 58,51 zł. Książka o trawieniu z korzeniem mniszka i mielonym ostropestem 69,84 zł. Przegląd „Zdrowie z Bożej Apteki” z sokiem z czarnego bzu i rumiankiem 97,35 zł.
Trzy zestawy, które proponujemy, liczymy z cen z 18 listopada 2026 roku:
- Na spokojny wieczór (58,51 zł): „Zioła na ukojenie nerwów”, herbata z melisy i herbata wieczorowa z melisą, miętą i chmielem.
- Po świątecznym obiedzie (69,84 zł): „Zioła na kłopoty z wątrobą i niestrawnością”, korzeń mniszka do zaparzania i mielony ostropest do owsianki albo jogurtu.
- Na zimę (97,35 zł): „Zdrowie z Bożej Apteki”, sok z czarnego bzu i herbata z rumianku.
Dla kogoś, kto lubi czytać o ziołach, dobrym prezentem są trzy książki naraz: przegląd, trawienie i nerwy, razem 123,23 zł. Więcej pomysłów na książkę o zdrowiu pod choinkę znajdziesz we wpisie książka o zdrowiu na prezent: którą wybrać.
Kiedy zioła nie wystarczą i trzeba iść do lekarza?
Do lekarza idź, gdy dolegliwość nie mija albo wraca, gdy przyjmujesz stałe leki, jesteś w ciąży lub karmisz piersią i gdy chcesz podać zioła dziecku. Brytyjska służba zdrowia NHS przypomina, że preparaty ziołowe nie są badane tak jak leki i że niektóre źle łączą się z lekami.
NHS wymienia leki, z którymi preparaty ziołowe mogą się źle łączyć: statyny, leki przeciwdepresyjne, metforminę, leki na nadciśnienie, leki przeciwkrzepliwe i tabletki antykoncepcyjne. Radzi, żeby przed sięgnięciem po zioło przy innych lekach zapytać farmaceutę, i nie zaleca preparatów ziołowych dzieciom, bo za mało wiadomo o ich bezpieczeństwie. Odradza je także przy chorobach nerek i wątroby.
Amerykański ośrodek NCCIH dodaje kilka uwag o konkretnych ziołach z książek Nowaka. Kozłka nie należy łączyć z alkoholem ani lekami uspokajającymi. Ostropest może uczulać osoby wrażliwe na rośliny pokrewne, na przykład ambrozję, chryzantemę i stokrotkę. Przy głogu przegląd Cochrane z 2008 roku objął 14 badań u osób z przewlekłą niewydolnością serca, w których ekstrakt z głogu w większości przyjmowano obok zwykłych leków. To pokazuje, że przy chorobie serca zioła są sprawą dla lekarza, a nie dla domowej apteczki.
Skąd te dane: źródła i jak je czytać
Dane książek pochodzą z kart produktów i z katalogu Biblioteki Narodowej. Opisy ziół opieramy na monografiach Europejskiej Agencji Leków, stronach NCCIH i NHS oraz przeglądzie Cochrane o głogu. Wykaz oświadczeń zdrowotnych sprawdziliśmy w rozporządzeniu 432/2012. Ceny i sposób użycia herbat pochodzą z kart z 18 listopada 2026 roku.
| Źródło | Czego dotyczy | Co podaje | Jak czytać |
|---|---|---|---|
| Karty produktów (18.11.2026) | treść książek, sposób użycia herbat, ceny | opisy wydawcy i producentów, liczba stron według karty, ceny brutto ze sklepu | opisy treści to słowa wydawcy, nie nasza ocena |
| Biblioteka Narodowa: katalog (po numerach ISBN) | dane wydań | liczba stron numerowanych i nienumerowanych, ilustracje, format, rok, wydanie | tam, gdzie karta podaje inną liczbę stron, piszemy obie |
| EMA, Komitet HMPC: monografie ziół | melisa, chmiel, kozłek, lawenda, ostropest, mięta, karczoch, mniszek, czarny bez, jeżówka, rumianek, głóg, pokrzywa | obszary terapeutyczne, w których zioło oceniono jako produkt leczniczy | dotyczy produktów leczniczych, nie herbat spożywczych |
| EUR-Lex: rozporządzenie 432/2012 (tekst z 17.05.2021) | oświadczenia zdrowotne | żadne z tych ziół nie ma dopuszczonego oświadczenia | dlatego przy herbatach piszemy tylko o tradycji i danych z kart |
| NCCIH: Hawthorn, Milk Thistle, Valerian (2025) | głóg, ostropest, kozłek | stan badań i bezpieczeństwo: mało dobrych dowodów, interakcje, uczulenia | ośrodek amerykański, opisuje głównie suplementy |
| NHS: Herbal medicines and complementary therapies | preparaty ziołowe ogólnie | kto nie powinien ich stosować, leki, z którymi źle się łączą | dotyczy systemu w Anglii |
| Cochrane: Pittler i in. 2008 | ekstrakt z głogu | 14 badań u osób z przewlekłą niewydolnością serca, głóg zwykle obok zwykłych leków | standaryzowany ekstrakt, nie herbata |
Najczęstsze pytania
Która książka Zbigniewa T. Nowaka jest najlepsza na początek?
„Zdrowie z Bożej Apteki”: 144 strony, twarda oprawa, fotografie i przegląd wielu roślin w jednym tomie. Książki tematyczne kupuj później, gdy wiesz, który temat cię interesuje.
Ile kosztują książki Nowaka?
W naszej księgarni od 28,41 zł („Głóg sercu na ratunek”) do 56,91 zł („Zdrowie z Bożej Apteki”). Książki tematyczne o trawieniu, nerwach, alergii i pamięci kosztują po 33,16 zł.
Kto wydaje książki Zbigniewa T. Nowaka?
Fundacja „Nasza Przyszłość” ze Szczecinka. Tak podaje katalog Biblioteki Narodowej przy wszystkich ośmiu tytułach z tego wpisu.
Która książka Nowaka o nerwach i śnie?
„Zioła na ukojenie nerwów” z podtytułem „nerwica, depresja, bezsenność”. Według karty są w niej melisa, lawenda, chmiel, rumianek, rozmaryn i dziurawiec oraz przepisy na herbatki, syropy, krople, miody i kąpiele.
Czy książki Nowaka mają przepisy?
Tak, to zbiory porad i domowych receptur: herbatki, syropy, krople, miody, nalewki, maści i okłady. Karty nie podają liczby przepisów, więc nie porównujemy ich pod tym względem.
Czy mogę pić herbaty z ziół z książek Nowaka razem z lekami?
Zapytaj najpierw farmaceutę albo lekarza. NHS wymienia leki, z którymi preparaty ziołowe mogą się źle łączyć, między innymi statyny, metforminę, leki przeciwkrzepliwe i antykoncepcję hormonalną.
Czym różni się Nowak od Marii Treben?
Nowak pisze wiele krótkich książek, każdą na jeden temat. Treben w „Aptece Pana Boga” zebrała porady o wielu ziołach w jednym tomie. Karty książek Nowaka same polecają je łączyć.
Podsumowanie
Książki Zbigniewa T. Nowaka to krótkie poradniki zielarskie, każdy na jeden temat. Na początek najlepiej sprawdzi się „Zdrowie z Bożej Apteki”, przegląd wielu roślin w twardej oprawie. Potem wybierz temat: trawienie, nerwy i sen, zimę, alergię, pamięć, głóg albo reumatyzm i kręgosłup. Do każdej książki łatwo dobrać herbatę z tego samego tematu, a gotowe zestawy na prezent kosztują od 58,51 zł. Pamiętaj, że to tradycja zielarska i poglądy autora: przy chorobie i stałych lekach najpierw lekarz albo farmaceuta. Wszystkie tytuły znajdziesz w kategorii książki o ziołach i ziołolecznictwie, a wybór na spokojny wieczór uzupełnia wpis herbatki i suplementy na uspokojenie.
Informacje w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny i nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Książki przedstawiają poglądy i doświadczenia autora.
Źródła
- EMA HMPC: Melissae folium (liść melisy), Lupuli flos (szyszki chmielu), Valerianae radix (korzeń kozłka), Lavandulae flos (kwiat lawendy)
- EMA HMPC: Silybi mariani fructus (owoc ostropestu), Menthae piperitae folium (liść mięty pieprzowej), Cynarae folium (liść karczocha), Taraxaci radix cum herba (korzeń mniszka z zielem), Taraxaci folium (liść mniszka)
- EMA HMPC: Sambuci flos (kwiat czarnego bzu), Echinaceae purpureae herba (ziele jeżówki purpurowej), Matricariae flos (kwiat rumianku), Crataegi folium cum flore (liść z kwiatem głogu), Urticae folium (liść pokrzywy)
- NCCIH: Hawthorn (aktualizacja kwiecień 2025), Milk Thistle (luty 2025), Valerian (maj 2025)
- NHS: Herbal medicines and complementary therapies
- Pittler MH, Guo R, Ernst E. Hawthorn extract for treating chronic heart failure. Cochrane Database Syst Rev 2008;(1):CD005312
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012, tekst skonsolidowany z 17.05.2021 (wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych)
- Biblioteka Narodowa: katalog (metryczki wydań po numerach ISBN: liczba stron, ilustracje, format, rok, wydanie)
- Karty produktów i opisy wydawcy (Fundacja „Nasza Przyszłość”) oraz karty herbat, suszu i soku w sklepie uzdrowiskowespa.pl, ceny brutto z 18.11.2026
Zostaw komentarz