Henryk Różański: przepisy zielarskie, książki i od czego zacząć

Wpisujesz w Google „henryk różański przepisy” i trafiasz na jego stronę. Przy piołunie stoi jedna linijka: napary 1 do 1,5 %, nalewka 1:10 na etanolu 70 %, po 1 do 5 ml w niewielkiej ilości wody. Nie wiadomo, ile to łyżeczek, czy nalewka z apteki to ta sama nalewka i czy 5 ml to już dużo. Kupujesz więc książkę dr. Różańskiego, spodziewając się zbioru gotowych przepisów, a w środku są jednostki miar, łacina i tabele dawek.

To nie pomyłka, tylko klucz do całej sprawy. Przepisy dr. Henryka Różańskiego są za darmo: w dziale „Praktyczny poradnik zielarski” na jego stronie jest 697 wpisów (stan na koniec września 2026). Jego książka „Podstawy receptury zielarskiej” (Otium 2024, 163 strony) uczy, jak takie przepisy czytać i sporządzać. Bez tej wiedzy łatwo pomylić nalewkę 1:5 z nalewką 1:10, czyli dwa preparaty, z których jeden ma w tej samej objętości dwa razy więcej ziela.

Poniżej wyjaśniamy, kim jest dr Różański i czy przyjmuje pacjentów, co jest w jego książce, gdzie szukać jego przepisów, jak rozłożyć na części jedną linijkę receptury, czym różni się napar od odwaru i nalewki, od czego zacząć pierwszy przepis i kto nie powinien stosować ziół bez lekarza.

Spis treści

• Kim jest dr Henryk Różański?
• Czy dr Różański przyjmuje pacjentów?
• Co jest w książce „Podstawy receptury zielarskiej”?
• Gdzie znaleźć przepisy dr. Różańskiego?
• Jak czytać przepis zielarski? Jedna linijka rozłożona na części
• Ten sam piołun, dwie nalewki: 1:10 czy 1:5?
• Napar, odwar, macerat, nalewka: co z czego się robi?
• Od czego zacząć? Pierwszy przepis w 5 krokach
• Nalewki dr. Różańskiego: o czym pamiętać przy alkoholu?
• Jakie książki napisał dr Henryk Różański?
• „Praktyczny poradnik zielarski” i PDF: co jest książką, a co stroną?
• Podstawy receptury czy Treben i Małachow? Porównanie książek o ziołach
• Kursy dr. Różańskiego: gdzie uczyć się receptury?
• Najczęstsze błędy przy przepisach zielarskich z internetu
• Kiedy przepis z książki nie wystarczy?
• Najczęstsze pytania

Kim jest dr Henryk Różański?

Dr Henryk Różański to doktor nauk biologicznych, wykładowca Zakładu Zielarstwa w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie. Według profilu uczelni jest autorem i współautorem 116 publikacji naukowych oraz ponad 80 popularnonaukowych, a także współautorem 7 zgłoszeń patentowych. Zajmuje się farmakognozją, fitofarmakologią, fitotoksykologią, chemotaksonomią i historią medycyny.

Uczelnia wymienia też jego pracę poza nią. Kieruje Ośrodkiem Badań i Rozwoju firmy Adifeed w Warszawie, jest członkiem zarządu i prezesem Polskiego Towarzystwa Zielarzy i Fitoterapeutów w Krośnie, doradza firmom farmaceutycznym, spożywczym i kosmetycznym. Sam pisze, że jego prace drukowane i internetowe ukazują się od połowy lat 90.

Jego strona nosi nazwę „Medycyna dawna i współczesna”, a jej archiwum sięga 2007 roku. Są tam teksty o roślinach leczniczych, dawnych lekach, surowcach zwierzęcych i mineralnych, solach leczniczych i wodach zdrojowych. Autor podkreśla, że najchętniej korzysta z piśmiennictwa szwajcarskiego, austriackiego i niemieckiego, dawnego i współczesnego. Dlatego w jego przepisach często stoi obok siebie kilka dawek z różnych farmakopei.

Czy dr Różański przyjmuje pacjentów?

Nie. Dr Różański pisze na swojej stronie, że nie prowadzi praktyki lekarskiej, nie przyjmuje pacjentów, nie udziela indywidualnych porad medycznych i nie sprzedaje leków. Określa się jako naukowiec i dydaktyk, a na stronie kontaktowej powtarza, że zajmuje się badaniami naukowymi i dydaktyką. Na pytanie „gdzie przyjmuje” nie ma więc adresu gabinetu.

Autor wyjaśnia też, że codziennie dostaje e-maile, a czasem listy i telefony z prośbą o wizytę, poradę albo sprzedaż ziół. Swoje teksty traktuje jako wiedzę poznawczą, a nie zalecenia dla konkretnej osoby. Jeśli potrzebujesz pomocy przy chorobie, zacznij od lekarza rodzinnego. W sprawie dawek i łączenia ziół z lekami rozsądną pierwszą osobą jest farmaceuta w aptece.

Co jest w książce „Podstawy receptury zielarskiej”?

„Podstawy receptury zielarskiej” to podręcznik sporządzania preparatów z ziół: od jednostek miar i łaciny recepturowej, przez dawkowanie i niezgodności składników, po napary, odwary, nalewki, maści, proszki i mieszanki ziołowe. Wydało go Wydawnictwo Otium w 2024 roku. Ma 163 strony numerowane i 21 nienumerowanych, miękką oprawę i ISBN 978-83-960270-5-4.

Autor przedstawia książkę jako skrypt dla słuchaczy kursu „Receptura zielarska i kosmetyczna”. Recenzentem jest o. dr Marcelin Jan Pietryja. W naszej ofercie to Podstawy receptury zielarskiej, dr Henryk Różański, wydanie I z 2024 roku.

Co znajdziesz w środku

• Farmakopea i jednostki miar. Objętość, masa, dawny system norymberski, dawne miary polskie i aptekarskie, miary angielskie i domowe. Ten rozdział pozwala przeliczyć przepis z XIX wieku na gramy.
• Łacina recepturowa. Łacińskie nazwy surowców roślinnych, zwierzęcych i mineralnych, skróty i symbole, układ składników w recepcie.
• Dawkowanie. Rodzaje dawek, odstępy między nimi i skąd brać wiedzę o dawkach: Komisja E, ESCOP, EFSA.
• Interakcje i niezgodności. Kiedy składniki psują się nawzajem w butelce (niezgodności fizyczne i chemiczne) i kiedy jedno zioło osłabia działanie drugiego (antagonizm).
• Postacie płynne. Roztwory, krople, mieszanki, zawiesiny, emulsje, napary, odwary, intrakty, nalewki, perkolacja, soki i wyciągi płynne.
• Postacie miękkie i stałe. Wyciągi gęste, maści i ich podłoża, pasty, mazidła, czopki, wyciągi suche, proszki, tabletki.
• Mieszanki ziołowe (Species) z przykładami popularnych mieszanek oraz bibliografia, której autor od lat nie publikuje w internecie.

Czego w niej nie ma

To nie jest zielnik z opisami roślin ani poradnik „zioło na daną dolegliwość”. Nie znajdziesz w niej przepisów ułożonych według chorób. Jeśli szukasz książki, która prowadzi od objawu do mieszanki, lepiej sprawdzą się pozycje z tabeli porównawczej niżej. Za to po tej lekturze przepisy z poradników i ze strony autora przestają być szyfrem.

Gdzie znaleźć przepisy dr. Różańskiego?

Najwięcej przepisów dr. Różańskiego jest na jego stronie rozanski.li, w dziale „Praktyczny poradnik zielarski”. Pod koniec września 2026 roku było tam 697 wpisów. Typowy wpis opisuje jeden surowiec: nazwę łacińską, skład chemiczny, działanie, postacie i dawki, często z porównaniem kilku farmakopei. Dostęp jest bezpłatny i nie wymaga rejestracji.

Zanim zaczniesz czytać, warto wiedzieć dwie rzeczy. Po pierwsze, od 2000 roku autor nie publikuje w internecie wykazów literatury, bo jego teksty były kopiowane razem z bibliografią. Źródeł dawek trzeba więc szukać w jego publikacjach drukowanych. Po drugie, po sieci krąży dużo kopii jego tekstów bez daty i bez nazwiska. Przepis z takiej kopii bywa skrócony albo przekręcony, dlatego czytaj oryginał na stronie autora.

Na tej samej stronie są teksty o tematach, które opisywaliśmy na blogu. Dr Różański pisał o strofantynie, którą omawiamy we wpisie strofantyna: co to jest i dlaczego zniknęła z aptek. Jego opracowanie ziela czyśćca leśnego jest z kolei jednym ze źródeł wpisu czym czyściec leśny różni się od czystka.

Jak czytać przepis zielarski? Jedna linijka rozłożona na części

Przepis zielarski ma cztery części: postać preparatu, jego stężenie lub proporcję, dawkę jednorazową i liczbę dawek na dobę. Weźmy linijkę z opisu ziela piołunu na stronie dr. Różańskiego: napary 1 do 1,5 % po 100 ml 2 do 3 razy dziennie; nalewka 1:10 na etanolu 70 %, 1 do 3 razy dziennie po 1 do 5 ml w niewielkiej ilości wody.

Procent w naparze

Napar 1 % to 1 g ziela na 100 ml wody. Napar 1 do 1,5 % po 100 ml oznacza więc 1 do 1,5 g piołunu na jedną porcję. Przy 2 do 3 porcjach dziennie wychodzi od 2 do 4,5 g ziela na dobę. Tu przydaje się waga, bo łyżeczka suszu waży różnie zależnie od tego, czy to lekkie kwiaty, czy cięty korzeń.

Proporcja w nalewce

Zapis 1:10 oznacza 1 część ziela na 10 części rozpuszczalnika, na przykład 10 g suszu na 100 g alkoholu. Nalewka 1:5 to 1 część ziela na 5 części rozpuszczalnika, czyli preparat mniej więcej dwa razy mocniejszy. W uproszczeniu 1 ml nalewki 1:10 odpowiada ok. 0,1 g ziela, a 1 ml nalewki 1:5 ok. 0,2 g.

Stężenie alkoholu

„Na etanolu 70 %” mówi, jakim alkoholem zalewa się ziele. Stężenie dobiera się do surowca, bo różne składniki rozpuszczają się w alkoholu o różnej mocy. Monografie Europejskiej Agencji Leków podają dla nalewki z piołunu etanol 70 %, a dla nalewki z liści melisy etanol 45 do 53 %. Wódka 40 % nie jest więc uniwersalnym zamiennikiem.

Dawka jednorazowa i dobowa

Dawka jednorazowa to ilość przyjmowana na jeden raz, a dobowa to suma z całego dnia. W zapisie „1 do 3 razy dziennie po 1 do 5 ml” najwyższa dawka dobowa to 15 ml. Farmakopee podają obie wartości osobno i to dobowej nie wolno przekraczać. Książka dr. Różańskiego ma o tym osobny rozdział: rodzaje dawek i odstępy między nimi.

Ten sam piołun, dwie nalewki: 1:10 czy 1:5?

Piołun dobrze pokazuje, dlaczego przepisu nie da się przenieść na ślepo. Dr Różański podaje nalewkę 1:10 na etanolu 70 %, 1 do 5 ml do 3 razy dziennie. Monografia Europejskiej Agencji Leków z 2017 roku opisuje nalewkę 1:5 na tym samym alkoholu: 1 g jednorazowo i 3 g na dobę. Te same słowa „nalewka z piołunu” oznaczają więc preparaty o różnej mocy.

Z tabeli wynikają trzy praktyczne wnioski. Pierwszy: mililitry nalewki bez proporcji nic nie mówią. Kupnej nalewki, na której nie ma proporcji ziela do alkoholu, nie dawkuj z cudzego przepisu. Drugi: górna granica z przepisu na napar (4,5 g na dobę) jest wyższa niż dawka dobowa z Farmakopei Polskiej VI i z monografii EMA (3 g). Gdy źródła się różnią, trzymaj się niższej wartości. Trzeci: wszystkie te dawki dotyczą dorosłych.

Monografia EMA dopuszcza piołun tylko u dorosłych, tradycyjnie przy przejściowym braku apetytu (30 minut przed posiłkiem) i przy łagodnej niestrawności (po posiłku). Nie stosuje się go w ciąży i podczas karmienia piersią, przy uczuleniu na rośliny astrowate, przy niedrożności lub zapaleniu dróg żółciowych i przy chorobach wątroby. Zawarty w nim tujon działa neurotoksycznie, dlatego agencja zaleca surowiec o niskiej zawartości tujonu. Jeśli objawy trwają dłużej niż 2 tygodnie, trzeba iść do lekarza. Piołunu nie polecamy na pierwszy przepis.

Napar, odwar, macerat, nalewka: co z czego się robi?

Napar robi się z delikatnych części rośliny, odwar z twardych, macerat na zimno, a nalewkę na alkoholu. Słowniczek Europejskiej Agencji Leków definiuje te postacie tak samo, jak od dawna robi to farmacja. Wybór postaci nie jest kwestią gustu: od niej zależy, co przejdzie z ziela do płynu, a czasem także czystość mikrobiologiczna preparatu.

Napar

Ziele zalewa się wrzątkiem i zostawia pod przykryciem, zwykle na 5 do 15 minut. Tak przygotowuje się liście, kwiaty i ziele. Wrzątek ma znaczenie, bo zmniejsza liczbę drobnoustrojów w suszu, na co zwraca uwagę także Farmakopea Europejska. Przykłady z naszej półki to melisa lekarska Herbex w saszetkach po 3 g, franciszkański liść pokrzywy sypany i czyściec leśny Herbex.

Odwar

Surowiec zalewa się zimną wodą, doprowadza do wrzenia i gotuje na małym ogniu, zwykle 15 do 30 minut, jeśli przepis nie mówi inaczej. Tak przygotowuje się korzenie, kłącza i korę. Odwaru nie robi się z surowców, których składniki czynne są lotne, bo ulatniają się przy gotowaniu. Typowy przykład to cięty korzeń tarczycy bajkalskiej. Ile go używać i kiedy nie, opisujemy we wpisie tarczyca bajkalska: właściwości, dawkowanie, przeciwwskazania.

Macerat

Surowiec moczy się w wodzie o temperaturze pokojowej, zwykle przez ok. 30 minut. Gdy wodę lekko się ogrzewa, ale nie do wrzenia, farmacja nazywa ten proces digestią. Słowniczek EMA wymienia macerat obok odwaru jako sposób dla korzeni, kłączy i kory. W domowych przepisach pojawia się rzadziej niż napar, ale w starych recepturach spotkasz go często.

Nalewka

Ziele zalewa się alkoholem w określonej proporcji i stężeniu, na przykład 1:5 na etanolu 70 %, i odstawia na czas podany w przepisie. Nalewka wyciąga inne składniki niż woda i dłużej się przechowuje. Jej dawkę liczy się w mililitrach lub gramach, a nie w kieliszkach. Szczegóły sporządzania, w tym perkolację, opisuje rozdział o postaciach płynnych w książce dr. Różańskiego.

Od czego zacząć? Pierwszy przepis w 5 krokach

Zacznij od jednego zioła o łagodnym działaniu, które ma urzędową monografię z dawkami. Dobrym przykładem jest liść melisy: monografia EMA podaje 1,5 do 4,5 g na 150 ml wrzątku, 1 do 3 razy dziennie, dla dorosłych i młodzieży od 12 lat. Na takim przykładzie przećwiczysz cały schemat, zanim sięgniesz po rośliny działające silniej.

1. Wybierz jedno zioło i jedno źródło dawki. Zapisz, skąd pochodzi dawka: monografia, farmakopea, książka. Nie składaj dawki z trzech różnych stron internetowych.
2. Przelicz dawkę na gramy. Saszetka melisy Herbex waży 3 g, czyli mieści się w przedziale z monografii. Susz sypany trzeba zważyć, najlepiej na wadze kuchennej z dokładnością do 0,1 g.
3. Przygotuj postać zgodnie z definicją. Napar: wrzątek, przykrycie, 5 do 15 minut, odcedzenie. Bez gotowania, bo melisa zawiera olejek eteryczny.
4. Wypij całą porcję. Producent zaleca jedną saszetkę melisy na 0,5 l wody. To wciąż 3 g ziela, jeśli wypijesz cały dzbanek. Dawka to gramy ziela, a nie objętość kubka: połowa dzbanka to połowa dawki.
5. Zapisuj i oceń po 2 tygodniach. Notuj datę, ilość i samopoczucie. Monografia EMA mówi wprost: jeśli objawy trwają dłużej niż 2 tygodnie, trzeba skonsultować się z lekarzem.

Dopiero gdy ten schemat jest oczywisty, warto przejść do mieszanek kilku ziół i do nalewek. Wtedy też rozdziały książki o niezgodnościach i interakcjach zaczynają mieć praktyczne znaczenie.

Nalewki dr. Różańskiego: o czym pamiętać przy alkoholu?

Nalewki z przepisów dr. Różańskiego robi się na etanolu, często 70 %. Pojedyncza dawka to zwykle kilka mililitrów w niewielkiej ilości wody, ale to wciąż alkohol. Dlatego nalewek nie stosuje się u dzieci, w ciąży, podczas karmienia, przed prowadzeniem auta, u osób z chorobą alkoholową ani przy lekach, których nie wolno łączyć z alkoholem.

• Tylko alkohol spożywczy. Spirytus rektyfikowany lub wódka rozcieńczone do stężenia z przepisu. Nigdy denaturat, spirytus salicylowy ani alkohol techniczny.
• Odmierzaj strzykawką lub miarką. Łyżeczki mają różną pojemność, a wielkość kropli zależy od zakraplacza i od płynu. Najdokładniejsza jest strzykawka bez igły z podziałką co 0,1 ml.
• Opisz butelkę. Nazwa ziela, proporcja, stężenie alkoholu, data. Po roku nikt nie pamięta, czy to była nalewka 1:5, czy 1:10.
• Przechowuj poza zasięgiem dzieci. Butelka z ziołową nalewką wygląda jak domowy likier.

Monografie Europejskiej Agencji Leków wymagają, by na nalewkach z etanolem była informacja o alkoholu. W domu tę rolę pełni etykieta, którą przyklejasz sam.

Jakie książki napisał dr Henryk Różański?

Dorobek dr. Różańskiego to przede wszystkim publikacje naukowe i setki tekstów internetowych. Książek dla szerokiego czytelnika jest niewiele. Najnowsza i najłatwiej dostępna to „Podstawy receptury zielarskiej” z 2024 roku. Wcześniej, w 2019 roku, ukazała się pierwsza część „Leksykonu Ziół”, napisana razem z Hubertem Iwińskim.

„Leksykon Ziół” w pierwszej części opisuje 24 rośliny lecznicze: składniki, działanie, wskazania, przeciwwskazania, zastosowanie w kosmetyce, postacie i dawki. Autorzy zapowiadali 10 części. Na stronie swojej Akademii dr Różański poleca też monografię „Chemotaksonomia wybranych roślin leczniczych Bułgarii w systemie Grossheima”, adresowaną do fitoterapeutów, farmaceutów i zielarzy.

Na jego stronie są też informacje o monografiach naukowych z konferencji „Rośliny zielarskie, kosmetyki naturalne i żywność funkcjonalna”. To lektura dla specjalistów. Jeśli zaczynasz, zacznij od „Podstaw receptury zielarskiej”, a opisy konkretnych roślin czytaj na stronie autora.

„Praktyczny poradnik zielarski” i PDF: co jest książką, a co stroną?

„Praktyczny poradnik zielarski” to nazwa działu na stronie rozanski.li, a nie tytuł książki. Książki o tym tytule i numerze ISBN nie znaleźliśmy. Wpisy z tego działu czyta się bezpłatnie w przeglądarce, więc nie trzeba ich szukać w PDF. „Podstawy receptury zielarskiej” wydawca oferuje jako książkę drukowaną w miękkiej oprawie.

Oficjalnej wersji PDF „Podstaw receptury zielarskiej” nie znaleźliśmy ani na stronie autora, ani w sklepie instytutu, który prowadzi kurs (stan na wrzesień 2026). Dr Różański od lat pisze o kopiowaniu jego tekstów bez zgody i bez podania nazwiska. Najprościej więc kupić wydanie drukowane albo korzystać z bezpłatnych tekstów na jego stronie.

Podstawy receptury czy Treben i Małachow? Porównanie książek o ziołach

„Podstawy receptury zielarskiej” uczą, jak zrobić preparat. Popularne poradniki o ziołach mówią raczej, po co i przy czym tradycyjnie go stosowano. To dwa różne rodzaje lektury i dobrze się uzupełniają: poradnik podpowiada zioło, a podręcznik receptury pozwala sporządzić je we właściwej postaci i dawce.

Jeśli masz już Treben albo Małachowa, książka dr. Różańskiego pomoże sprawdzić, czy ich proporcje i dawki zgadzają się z farmakopeą. Jeśli dopiero zaczynasz i chcesz najpierw wiedzieć, jakie zioła są w ogóle stosowane, zacznij od poradnika, a podręcznik receptury dokup, gdy zaczniesz robić nalewki i maści. O książkach Małachowa piszemy szerzej w porównaniu 10 tytułów: od której zacząć.

Kursy dr. Różańskiego: gdzie uczyć się receptury?

Dr Różański uczy receptury na kursach. Instytut Medycyny Klasztornej w Katowicach prowadzi według jego programu kurs „Receptura zielarska i kosmetyczna”: 83 godziny lekcyjne wykładów w nagraniach, z dostępem przez 12 miesięcy. Obok jest kurs „Zielarstwo i towaroznawstwo zielarskie” (50 godzin lekcyjnych) dla osób, które chcą pracować w sklepie zielarsko-medycznym.

Czy do książki potrzebny jest kurs?

Nie. Książka powstała jako skrypt do kursu, ale ma układ podręcznika i można z niej korzystać samodzielnie. Kurs daje to, czego książka dać nie może: pokaz sporządzania naparów, maceratów, nalewek, maści i kremów krok po kroku, z możliwością zatrzymania nagrania w trakcie pracy.

Akademia dr. Różańskiego

Od grudnia 2023 roku autor prowadzi też własną Akademię dr. Różańskiego, działającą przy firmie AdiFeed. Na rok 2026/2027 zapowiedział w niej roczny kurs fitoterapii geriatrycznej, dwuletni kurs fitoterapii szczegółowej człowieka i kurs fitoterapii weterynaryjnej. Część wcześniejszych kursów jest dostępna w nagraniach.

Najczęstsze błędy przy przepisach zielarskich z internetu

• Łyżka zamiast wagi. Łyżka lekkich kwiatów i łyżka ciętego korzenia to zupełnie inne ilości. Przepis podany w gramach odmierzaj wagą.
• Pomylona proporcja nalewki. 5 ml nalewki 1:5 to w przybliżeniu dwa razy więcej ziela niż 5 ml nalewki 1:10.
• Dawka dobowa wzięta za jednorazową. Farmakopee podają obie. Przekroczenie dawki dobowej to najprostsza droga do działań niepożądanych.
• Przepis z kopii zamiast z oryginału. Teksty dr. Różańskiego krążą po sieci bez daty i nazwiska, czasem skrócone. Sprawdzaj je na rozanski.li.
• Kilka nowych ziół naraz. Gdy coś zaszkodzi, nie wiadomo, które. Nowe zioło wprowadzaj pojedynczo.
• Gotowanie ziół z olejkiem eterycznym. Kwadrans gotowania mięty czy melisy odparowuje to, po co się je parzy. Liście i kwiaty zalewa się wrzątkiem.
• Opis działania czytany jak wskazanie do terapii. To, że surowiec działał w badaniach laboratoryjnych, nie znaczy, że ten sam efekt da herbata. Dr Różański sam podkreśla, że jego teksty mają charakter poznawczy.

Kiedy przepis z książki nie wystarczy?

Receptura zielarska uczy, jak przygotować preparat, ale nie mówi, czy w ogóle go potrzebujesz. Dr Różański sam zaznacza, że nie udziela porad indywidualnych. Samodzielne stosowanie ziół bywa ryzykowne przy chorobach przewlekłych i przy lekach przyjmowanych na stałe. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli występuje którykolwiek z poniższych objawów lub sytuacji:

• objawy trwają dłużej niż 2 tygodnie albo nasilają się mimo stosowania ziół,
• jesteś w ciąży, karmisz piersią albo chcesz podać zioła dziecku,
• przyjmujesz leki na stałe, zwłaszcza przeciwkrzepliwe, przeciwpadaczkowe, nasercowe, immunosupresyjne lub antykoncepcję hormonalną,
• masz chorobę wątroby, nerek, dróg żółciowych lub serca,
• pojawiła się żółtaczka, krew w moczu lub w stolcu, niezamierzona utrata masy ciała albo gorączka dłuższa niż 3 dni,
• po ukłuciu kleszcza pojawił się powiększający się rumień: to wymaga oceny lekarza, a nie ziół,
• chorujesz na nowotwór: żadnego zioła nie dodawaj bez wiedzy onkologa, bo część roślin wpływa na działanie leków przeciwnowotworowych.

Najczęstsze pytania

Czy dr Henryk Różański przyjmuje pacjentów?
Nie. Na swojej stronie pisze, że nie prowadzi praktyki lekarskiej, nie przyjmuje pacjentów, nie udziela indywidualnych porad medycznych i nie sprzedaje leków. Zajmuje się badaniami naukowymi i dydaktyką. Z konkretnym problemem zdrowotnym idź do lekarza, a o łączenie ziół z lekami zapytaj farmaceutę.

Gdzie znaleźć przepisy dr. Różańskiego?
Na jego stronie rozanski.li, w dziale „Praktyczny poradnik zielarski”, który we wrześniu 2026 roku liczył 697 wpisów. Wpisy są bezpłatne. Każdy opisuje zwykle jeden surowiec z postaciami i dawkami, często z porównaniem kilku farmakopei.

Jakie książki napisał dr Henryk Różański?
Najnowsza to „Podstawy receptury zielarskiej” (Otium 2024, 163 strony). W 2019 roku ukazała się pierwsza część „Leksykonu Ziół” napisanego z Hubertem Iwińskim. Autor poleca też monografię o chemotaksonomii roślin leczniczych Bułgarii. Większość jego dorobku to publikacje naukowe i teksty na stronie.

Czy „Podstawy receptury zielarskiej” są dostępne w PDF?
Wydawca oferuje książkę drukowaną w miękkiej oprawie, a oficjalnego wydania PDF nie znaleźliśmy. „Praktyczny poradnik zielarski” to z kolei dział strony autora, a nie książka, więc czyta się go bezpłatnie w przeglądarce.

Czy w książce są przepisy na nalewki?
Książka opisuje, jak sporządza się nalewki, napary, odwary, maści i mieszanki: proporcje, stężenia, perkolację i dawkowanie. Nie jest jednak zbiorem przepisów według chorób. Gotowe przepisy dla konkretnych ziół autor publikuje na swojej stronie.

Co znaczy „nalewka 1:10 na etanolu 70 %”?
To 1 część ziela na 10 części alkoholu o stężeniu 70 %, na przykład 10 g suszu na 100 g alkoholu. Nalewka 1:5 ma w tej samej objętości mniej więcej dwa razy więcej ziela. Dlatego dawki w mililitrach nie da się przenieść z jednej nalewki na drugą bez znajomości proporcji.

Czy to dobra książka dla początkującego?
Tak, jeśli chcesz samodzielnie przygotowywać preparaty i rozumieć przepisy. Nie, jeśli szukasz poradnika „zioło na daną dolegliwość”. Wtedy lepiej zacząć od klasycznego poradnika, a „Podstawy receptury zielarskiej” dokupić, gdy zaczniesz robić nalewki i maści.

Czy mogę stosować przepisy zielarskie w ciąży albo przy lekach?
Nie bez konsultacji. W ciąży, podczas karmienia, u dzieci, przy chorobach przewlekłych i przy lekach przyjmowanych na stałe każde zioło omów z lekarzem lub farmaceutą. Dotyczy to także nalewek, bo zawierają alkohol, i ziół takich jak piołun, którego w ciąży nie stosuje się wcale.

Podsumowanie

Przepisy dr. Henryka Różańskiego są dostępne za darmo, a jego książka ich nie powtarza, tylko uczy, jak je czytać. Kto rozumie procent w naparze, proporcję w nalewce i różnicę między dawką jednorazową a dobową, ten nie pomyli nalewki 1:5 z nalewką 1:10 i nie przekroczy dawki dobowej.

Książki o ziołach, także dr. Różańskiego, znajdziesz w dziale książki o ziołach i ziołolecznictwie, zioła do pierwszych naparów i odwarów w dziale herbaty i zioła sypane, a pozostałe poradniki zdrowotne w księgarni.

Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty i nie stanowią zaleceń terapeutycznych. Opisy książek przedstawiają poglądy ich autorów, a nie stanowisko sklepu. Przykłady dawek pokazują, jak czytać przepisy, i nie są zaleceniem. Przed zastosowaniem preparatów ziołowych, zwłaszcza w ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci, przy chorobach przewlekłych i przy przyjmowaniu leków na stałe, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Stosuj się do zaleceń podanych na opakowaniu produktu.

Źródła

• Różański H. Od Autora, wyjaśnienia. Medycyna dawna i współczesna (rozanski.li), 2009
• Różański H. Moja książka „Podstawy receptury zielarskiej” dostępna w sprzedaży. rozanski.li, 2024
• Różański H. Praktyczny poradnik zielarski, dział strony Medycyna dawna i współczesna (rozanski.li)
• Różański H. Ziele piołunu, Absinthii herba jako surowiec farmakopealny. rozanski.li, 2025
• Różański H. Leksykon Ziół, część I. rozanski.li, 2019
• Różański H. Akademia dr Różańskiego otwarta. rozanski.li, 2023
• Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie. Dr Henryk Różański, Zakład Zielarstwa: profil pracownika i doświadczenie pozauczelniane
• Herbarium św. Franciszka. Ucz się we własnym tempie. Dwa kursy zielarskie w formie nagrań, 2026
• European Medicines Agency, HMPC. Glossary on herbal teas, EMA/HMPC/5829/2010 Rev.1, 2010
• European Medicines Agency, HMPC. European Union herbal monograph on Artemisia absinthium L., herba, 2017
• European Medicines Agency, HMPC. Community herbal monograph on Melissa officinalis L., folium, 2013