Dieta pięciu przemian w praktyce: co znaczą litery O, Z, M, W i D w przepisach, jak ugotować kaszę jaglaną według...
Medycyna holistyczna: co to jest i od której książki zacząć (Stephenson, Jacob, Rankin)
Zmęczenie, które nie mija po weekendzie, płytki sen, stres w pracy i jedzenie w biegu. Każda z tych rzeczy osobno wydaje się drobiazgiem, a razem składają się na samopoczucie. Na tym spostrzeżeniu opiera się medycyna holistyczna: zamiast patrzeć na jeden objaw, patrzy na całego człowieka.
Poniżej wyjaśniamy, co to jest medycyna holistyczna, skąd wzięła się ta nazwa, czym różni się od medycyny naturalnej, komplementarnej i integracyjnej, i od której książki zacząć, jeśli chcesz poznać to podejście. Opisujemy 12 książek z naszej księgarni w dwóch grupach: o stylu życia i związku ciała z umysłem oraz domowe kompendia i dawne tradycje. Przy każdej podajemy liczbę stron, wydawnictwo, cenę i koszt 100 stron. Ceny i dane podajemy według kart produktów z 18 listopada 2026 roku, a brakujące metryczki według katalogu Biblioteki Narodowej.
W skrócie
- Co to jest: podejście do zdrowia, które patrzy na człowieka jako całość: ciało, dietę, sen, ruch, emocje i otoczenie. Nazwa pochodzi od greckiego słowa holos, czyli „cały”.
- Od której książki zacząć: od „Medycyny holistycznej” dr Stacie Stephenson (446 stron, 40,90 zł). Autorka opisuje dietę, sen, ruch i psychikę jako jeden system i proponuje małe zmiany zamiast rewolucji.
- Ile kosztuje 100 stron: od 6,45 zł („Metoda doktora Jacoba”, 427 stron) do 30,23 zł (krótka „Koherencja rytmu serca 3-6-5”, 110 stron).
- Na półkę na lata: „Recepta na leki naturalne” Stenglera i Balchów, 1 086 stron w układzie od A do Z, albo „Wielki przewodnik po medycynie naturalnej” Andrzeja Szymańskiego, 540 stron.
- Za darmo: zacznij od jednego obszaru naraz. Stała pora snu, codzienny spacer i 5 minut spokojnego oddechu to pierwsze kroki, które opisują i instytucje zdrowia, i autorzy tych książek.
Spis treści
- Co to jest medycyna holistyczna?
- Skąd się wzięło podejście holistyczne do zdrowia?
- Na czym polega podejście holistyczne? Pięć obszarów
- Medycyna holistyczna, naturalna, komplementarna i integracyjna: czym się różnią?
- Od której książki o medycynie holistycznej zacząć?
- „Medycyna holistyczna” Stacie Stephenson: o czym jest?
- Książki o umyśle i ciele: Rankin, Meunier i O'Hare
- Dieta i styl życia: Metoda doktora Jacoba i Nieznana medycyna
- Tabela: 6 książek o stylu życia, umyśle i ciele z ceną za 100 stron
- Domowe kompendia medycyny naturalnej: który wybrać?
- Tradycje holistyczne: medycyna tybetańska i Hildegarda z Bingen
- Tabela: 6 kompendiów i książek o tradycjach z ceną za 100 stron
- Dla kogo która książka? 8 dopasowań
- Ścieżki lektury: w jakiej kolejności czytać i ile to kosztuje?
- Jak czytać książki o medycynie holistycznej, żeby coś z nich zostało?
- Co zrobić za darmo, zanim kupisz książkę?
- Kiedy zamiast książki potrzebny jest lekarz?
- Źródła i dane wydań w jednej tabeli
- Najczęstsze pytania
Co to jest medycyna holistyczna?
Medycyna holistyczna to podejście do zdrowia, które traktuje człowieka jako całość, a nie zbiór osobnych narządów i objawów. Bierze pod uwagę jednocześnie ciało, dietę, sen, ruch, emocje, relacje i otoczenie. Celem jest dobre samopoczucie na co dzień i zapobieganie chorobom, a nie tylko reakcja na pojedynczy objaw.
Nazwa pochodzi od greckiego słowa holos, które znaczy „cały”. W praktyce chodzi o proste pytanie: co w Twoim życiu może wpływać na to, jak się czujesz? Zmęczenie może mieć związek ze snem, sen ze stresem, stres z pracą i brakiem ruchu, a ruch z dietą i energią. Medycyna holistyczna patrzy na te powiązania razem.
Amerykański National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) używa podobnego pojęcia whole person health, czyli zdrowie całej osoby. Według NCCIH oznacza to patrzenie na całego człowieka, a nie tylko na osobne narządy czy układy, i branie pod uwagę wielu czynników naraz: biologicznych, związanych z zachowaniem, społecznych i środowiskowych. Zamiast skupiać się wyłącznie na jednej chorobie, to podejście stawia na powrót do zdrowia, odporność psychiczną i fizyczną na trudności oraz zapobieganie chorobom przez całe życie.
W książkach z naszej księgarni słowo „holistyczny” pojawia się w różnych znaczeniach. Dla jednych autorów to nowoczesny styl życia oparty na badaniach, dla innych dawne systemy, takie jak medycyna tybetańska czy nauki Hildegardy z Bingen, a dla jeszcze innych związek emocji z ciałem. Dlatego niżej dzielimy książki na grupy i podpowiadamy, od której zacząć.
Skąd się wzięło podejście holistyczne do zdrowia?
Myślenie o zdrowiu jako całości ma długą historię. Dawne systemy, takie jak medycyna tybetańska czy chińska, od wieków łączą dietę, styl życia i stan ducha. Współczesną definicję zapisała Światowa Organizacja Zdrowia w konstytucji przyjętej w 1946 roku: zdrowie to pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny.
Konstytucja WHO, przyjęta w 1946 roku i obowiązująca od 1948 roku, otwiera się zasadą, że zdrowie to stan pełnego dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby lub niedomagania. To jedno zdanie dobrze oddaje ducha medycyny holistycznej: liczy się samopoczucie, a nie sam wynik badania.
Starsze tradycje opisywały to samo innym językiem. „Tybetańska księga zdrowia” Nidy Chenagtsanga przedstawia tradycyjną medycynę tybetańską (Sowa Rigpa) jako w pełni holistyczny system z czterema celami: zapobiegać chorobom, dbać o powrót do zdrowia, wydłużać życie i zapewnić szczęście. Wighard Strehlow w „Programie zdrowia św. Hildegardy z Bingen” opisuje sześć złotych reguł Hildegardy, które dotyczą zarówno ciała, jak i psychiki. O tradycji chińskiej piszemy osobno we wpisie medycyna chińska dla początkujących: od której książki zacząć.
W XX i XXI wieku do tych tradycji dołączyły nowe nurty. Medycyna funkcjonalna, którą reprezentuje dr Stacie Stephenson, szuka powiązań między stylem życia a samopoczuciem. Badania nad stresem, snem i oddechem dały książki takie jak „Koherencja rytmu serca 3-6-5” Davida O'Hare'a.
Na czym polega podejście holistyczne? Pięć obszarów
Podejście holistyczne obejmuje zwykle pięć obszarów: dietę, sen, ruch, emocje i stres oraz relacje z innymi ludźmi. Autorzy książek zgadzają się, że te obszary wpływają na siebie nawzajem. Dlatego zamiast jednej dużej zmiany proponują kilka małych, wprowadzanych po kolei i utrzymywanych na stałe.
NCCIH wymienia wśród czynników, które mogą kierować człowieka w stronę choroby, złą dietę, siedzący tryb życia, przewlekły stres i zły sen, a także warunki, w jakich ludzie żyją i pracują. Po drugiej stronie stoją dbanie o siebie, styl życia i zmiana zachowań, które według NCCIH mogą wspierać powrót do zdrowia.
- Dieta: co i kiedy jesz. O jedzeniu jako podstawie zdrowia piszą najszerzej Ludwig Manfred Jacob w „Metodzie doktora Jacoba” i dr Stacie Stephenson.
- Sen: stała pora zasypiania i odpoczynek. Stephenson stawia sen obok diety i ruchu jako jeden z filarów swojego planu.
- Ruch: codzienna aktywność, nie tylko trening. Stephenson stawia ruch obok diety i snu, a NCCIH wymienia siedzący tryb życia wśród czynników ryzyka.
- Emocje i stres: związek psychiki z ciałem to oś książek Lissy Rankin, Pierre'a Meuniera i Davida O'Hare'a.
- Relacje i sens: Rankin pisze o bliskich związkach, wdzięczności i swobodnym wyrażaniu siebie jako podstawie samopoczucia.
Żaden z tych obszarów nie wymaga specjalistycznej wiedzy. Książki pomagają ułożyć je w plan i wybrać, od czego zacząć.
Medycyna holistyczna, naturalna, komplementarna i integracyjna: czym się różnią?
Medycyna holistyczna opisuje sposób patrzenia na człowieka jako całość. Medycyna naturalna to metody oparte na ziołach, diecie, wodzie i ruchu. Komplementarna znaczy stosowana razem z medycyną konwencjonalną, alternatywna zamiast niej, a integracyjna oznacza skoordynowane łączenie obu, z naciskiem na całego człowieka.
Te słowa często używane są zamiennie, dlatego warto je rozróżnić. NCCIH podaje proste definicje: jeśli niekonwencjonalne podejście stosuje się razem z medycyną konwencjonalną, jest komplementarne, a jeśli zamiast niej, jest alternatywne. Większość osób, które korzystają z takich metod, korzysta też ze zwykłej opieki medycznej. Zdrowie integracyjne łączy oba światy w skoordynowany sposób, z naciskiem na troskę o całego człowieka, a nie na jeden narząd.
NCCIH wspomina też o medycynie funkcjonalnej. To pojęcie bywa bliskie zdrowiu integracyjnemu, a czasem naturopatii, czyli systemowi, który rozwinął się z tradycyjnych metod popularnych w Europie w XIX wieku. Stacie Stephenson, autorka „Medycyny holistycznej”, przedstawiana jest na karcie jako specjalistka medycyny funkcjonalnej.
W praktyce wybór książki zależy od tego, czego szukasz. Jeśli chcesz zrozumieć sposób myślenia o zdrowiu, sięgnij po książki o stylu życia. Jeśli szukasz domowego poradnika z ziołami i dietą na konkretne dolegliwości, wybierz kompendium medycyny naturalnej. Jeśli interesują Cię zioła jako takie, mamy osobny wpis książki o ziołach: który poradnik zielarski wybrać na początek.
Od której książki o medycynie holistycznej zacząć?
Na początek najlepsza jest „Medycyna holistyczna” dr Stacie Stephenson: 446 stron za 40,90 zł, czyli 9,17 zł za 100 stron. Autorka opisuje dietę, sen, ruch i psychikę jako jeden system i prowadzi przez plan małych zmian. Książka nie wymaga przygotowania medycznego i pasuje do każdej kolejnej lektury.
Wybieramy ją z trzech powodów. Po pierwsze, ma tytuł, który jest odpowiedzią na pytanie „co to jest medycyna holistyczna”: od niej dowiesz się, jak autorka rozumie to pojęcie i jak przekłada je na codzienność. Po drugie, jest napisana dla osób bez wiedzy medycznej. Po trzecie, nie wymaga drastycznych kuracji, tylko kilku drobnych zmian w kolejnych obszarach życia.
Jeśli bardziej interesuje Cię jedzenie, zacznij od „Metody doktora Jacoba” (427 stron, 27,55 zł, najniższy koszt 100 stron w zestawieniu). Jeśli najbardziej doskwiera Ci stres, krótka „Koherencja rytmu serca 3-6-5” (110 stron, 33,25 zł) da Ci jedną praktykę na każdy dzień. Jeśli wolisz od razu grubą encyklopedię na półkę, weź „Receptę na leki naturalne” (1 086 stron, 119,99 zł).
„Medycyna holistyczna” Stacie Stephenson: o czym jest?
To przewodnik po zdrowiu traktowanym całościowo. Autorka pokazuje, jak dieta, sen, ruch, stres i psychika wpływają na siebie nawzajem, i proponuje plan małych, codziennych zmian, które się sumują. Polskie wydanie ma 446 stron, wydała je Oficyna Wydawnicza ABA, a przetłumaczyła Magda Bitner.
Oryginał nosi tytuł „Vibrant” i ukazał się w 2021 roku. Polski podtytuł brzmi „Odzyskaj zdrowie, energię i blask”. Według karty w środku znajdziesz trzy bloki: zdrowie jako system, czyli jak dieta, sen, ruch i psychika wpływają na siebie, filary zdrowia, czyli odżywianie, odpoczynek, aktywność i radzenie sobie ze stresem, oraz plan działania, czyli jak wprowadzać małe zmiany, które się kumulują.
Karta opisuje ją jako książkę dla osób, które czują się niby zdrowo, ale bez energii, chcą zadbać o siebie całościowo i wolą małe, trwałe zmiany od drastycznych kuracji. Wydawca poleca najpierw przeczytać całość, a potem wracać do konkretnych rozdziałów jak do poradnika i notować własne obserwacje.
Na karcie sklepu jest też porównanie z książkami Giennadija Małachowa: „Medycyna holistyczna” to nowoczesne, funkcjonalne podejście, a Małachow reprezentuje klasyczną, rosyjską szkołę naturoterapii. Jeśli znasz już Małachowa, Stephenson pokaże Ci ten sam cel innym językiem. Porównanie 10 jego książek znajdziesz we wpisie książki Małachowa: którą wybrać.
Książki o umyśle i ciele: Rankin, Meunier i O'Hare
Trzy książki skupiają się na związku psychiki z ciałem. Lissa Rankin opisuje wpływ przekonań, relacji i stresu na zdrowie, Pierre Meunier przedstawia 70 dolegliwości w ujęciu symbolicznym, a David O'Hare uczy prostej praktyki oddechowej 3-6-5. Łącznie mają 667 stron i kosztują od 33,25 do 52,16 zł.
„Umysł silniejszy od medycyny”, Lissa Rankin
Lissa Rankin jest lekarką, która po własnych kłopotach ze zdrowiem zaczęła badać, jak umysł wpływa na ciało. Według opisu wydawcy książka zbiera dane naukowe o tym, że samotność, pesymizm, strach i codzienne lęki mogą sprzyjać chorobie, a bliskie związki, wdzięczność, medytacja i swobodne wyrażanie siebie są według autorki podstawą zdrowia. Oryginał „Mind over Medicine” ukazał się w 2013 roku, polskie wydanie Purany ma 278 stron i kosztuje 37,91 zł. W sklepie znajdziesz ją po tytule „Umysł silniejszy od medycyny” w kategorii książek o naturalnych terapiach.
„Terapie ciała. 70 dolegliwości”, Pierre Meunier
Pełny podtytuł mówi wszystko: znaczenie symboliczne, zalecenia medycyny chińskiej, naturalne środki lecznicze. Meunier łączy pracę z ciałem, psychologię i filozofię. Według opisu wierzy, że ciało i umysł są ze sobą ściśle powiązane, a praca nad jednym obszarem może przynieść korzyści w drugim. Dla każdej z 70 dolegliwości autor zestawia jej symboliczne znaczenie, wskazania tradycji chińskiej i naturalne środki. Wydanie Purany z 2025 roku ma 279 stron i kosztuje 52,16 zł.
„Koherencja rytmu serca 3-6-5”, David O'Hare
Najkrótsza książka w zestawieniu i najbardziej praktyczna. Metoda opiera się na trzech liczbach: 3 razy dziennie, 6 oddechów na minutę, przez 5 minut. Według opisu wydawcy autor pokazuje, jak zrobić z tego codzienny nawyk, a wśród korzyści wymienia lepsze radzenie sobie ze stresem, łatwiejsze zasypianie i mniej jedzenia pod wpływem emocji. Oryginał „Cohérence cardiaque 3.6.5” ukazał się w 2019 roku. Wydanie CoJaNaTo ma 110 stron i kosztuje 33,25 zł.
Dieta i styl życia: Metoda doktora Jacoba i Nieznana medycyna
„Metoda doktora Jacoba” to 427 stron o diecie i stylu życia, opartych według wydawcy na ponad 1 400 badaniach, za 27,55 zł. „Nieznana medycyna” Julii Schopick, 352 strony za 37,05 zł, opisuje cztery mniej znane, tanie terapie i historie pacjentów, którzy z nich korzystali.
„Metoda doktora Jacoba. Żyj zdrowo i przyjemnie”, Ludwig Manfred Jacob
Ludwig Manfred Jacob pisze o tym, jak odżywiają się najdłużej żyjący ludzie na świecie i jak przełożyć to na własną kuchnię. Według opisu wydawcy książka uwzględnia balans insulinowy, równowagę kwasowo-zasadową i redoks, rolę soli i potasu dla naczyń krwionośnych oraz różnicę między indeksem glikemicznym a insulinowym. Autor przedstawia zmianę diety jako „kulinarną przygodę”, a nie wyrzeczenie. Wydanie Purany z 2019 roku ma 427 stron i kosztuje 27,55 zł, co daje najniższy koszt 100 stron w całym zestawieniu.
„Nieznana medycyna”, Julia Schopick
Julia Schopick zebrała historie pacjentów z chorobami przewlekłymi, takimi jak stwardnienie rozsiane, padaczka, toczeń czy choroby wątroby. Autorka opisuje cztery terapie: kwas alfa-liponowy, naltrekson w niskiej dawce, dietę ketogeniczną i preparat srebra na trudno gojące się rany pooperacyjne. Według autorki dowody pochodzące od pacjentów są równie cenne jak badania kliniczne. Oryginał „Honest Medicine” ukazał się w 2011 roku, przetłumaczyła go Ewa Krystyna Suskiewicz. Wydanie Purany ma 352 strony i kosztuje 37,05 zł. Jeśli zmianę stylu życia chcesz zacząć od kuchni roślinnej, na przykład w styczniu w ramach Veganuary, 11 książek kucharskich z ceną za 100 stron porównujemy we wpisie kuchnia wegańska na Veganuary: od której książki zacząć.
Tabela: 6 książek o stylu życia, umyśle i ciele z ceną za 100 stron
W tabeli zestawiamy 6 książek o podejściu holistycznym do codzienności: od „Medycyny holistycznej” na start, przez dietę doktora Jacoba, po trzy książki o umyśle i ciele. Najtańszy jest koszt 100 stron „Metody doktora Jacoba”, 6,45 zł, a najkrótsza i najbardziej praktyczna jest „Koherencja rytmu serca”.
| Książka | Autor | Wydawnictwo, rok | Stron | O czym według karty | Dla kogo | Cena | Cena 100 stron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| „Medycyna holistyczna” | dr Stacie Stephenson | ABA, 2021 | 446 | dieta, sen, ruch i psychika jako jeden system; plan małych zmian | na start, bez wiedzy medycznej | 40,90 zł | 9,17 zł |
| „Metoda doktora Jacoba. Żyj zdrowo i przyjemnie” | Ludwig Manfred Jacob | Purana, 2019 | 427 | dieta i styl życia; balans insulinowy, pH i redoks | kto chce zacząć od jedzenia | 27,55 zł | 6,45 zł |
| „Koherencja rytmu serca 3-6-5” | David O'Hare | CoJaNaTo, 2023 | 110 | oddech: 3 razy dziennie, 6 oddechów na minutę, 5 minut | stres i płytki sen | 33,25 zł | 30,23 zł |
| „Umysł silniejszy od medycyny” (w sklepie pod tym tytułem) | Lissa Rankin | Purana, 2013 | 278 | wpływ przekonań, relacji i stresu na zdrowie | związek psychiki z ciałem | 37,91 zł | 13,64 zł |
| „Terapie ciała. 70 dolegliwości” | Pierre Meunier | Purana, 2025 | 279 | znaczenie symboliczne dolegliwości, zalecenia medycyny chińskiej, naturalne środki | ciało i emocje | 52,16 zł | 18,70 zł |
| „Nieznana medycyna” | Julia Schopick | Purana, 2013 | 352 | cztery mniej znane terapie i historie pacjentów | mniej znane metody | 37,05 zł | 10,53 zł |
Domowe kompendia medycyny naturalnej: który wybrać?
Kompendium to książka, do której sięga się jak do encyklopedii: masz pytanie, szukasz hasła. Najobszerniejsza jest „Recepta na leki naturalne”, 1 086 stron za 119,99 zł. Najtańsze w przeliczeniu na stronę jest „Kompendium leków naturalnych” Pawła Pastoka, 444 strony za 38,00 zł.
„Recepta na leki naturalne”, Mark Stengler, James F. Balch, Robin Young Balch
Autorzy to lekarz naturopata Mark Stengler, lekarz James F. Balch i naturopatka Robin Young Balch. Dla każdej z 200 powszechnych dolegliwości zestawiają zioła, witaminy, minerały, suplementy i zalecenia dietetyczne, w układzie od A do Z. Oryginał „Prescription for Natural Cures” w wydaniu z 2016 roku przetłumaczył Krzysztof Światły. Polskie wydanie Oficyny Wydawniczej ABA ma 1 086 stron w dużym formacie i kosztuje 119,99 zł, czyli 11,05 zł za 100 stron. To książka na półkę na lata dla całej rodziny.
„Wielki przewodnik po medycynie naturalnej”, Andrzej Szymański
Podtytuł obiecuje ponad 800 kuracji na 250 najczęstszych dolegliwości. Według opisu książka obejmuje ziołolecznictwo, hydroterapię, homeopatię i inne naturalne metody, podpowiada, jaką dietę stosować przy różnych dolegliwościach i jak skompletować domową apteczkę. Wydanie WAM z 2017 roku ma 540 stron i kosztuje 61,75 zł. To dobry wybór, jeśli chcesz kompendium polskiego autora.
„Kompendium leków naturalnych”, Paweł Pastok
Książka zawiera alfabetyczny spis leków ziołowych i homeopatycznych oraz historię leków naturalnych w różnych tradycjach. Według opisu autor systematyzuje wiedzę o właściwościach substancji naturalnych z doświadczeń wielu kultur. Wydanie Medyka z 2000 roku ma 444 strony i kosztuje 38,00 zł, czyli 8,56 zł za 100 stron. Karta poleca ją zielarzom, farmaceutom i pasjonatom fitoterapii.
„Etniczna apteka”, Ingfried Hobert i Svenja Zitzer
Dr Ingfried Hobert to według karty ekspert medycyny holistycznej i etnomedycyny. Razem ze Svenją Zitzer zebrał receptury roślinne z różnych kultur świata: zioła, grzyby i korzenie, opisane według wskazań, zastosowania i działania. Przedmowę napisał Rüdiger Dahlke. Oryginał „Ethno Health Apotheke” ukazał się w 2017 roku, przetłumaczył go Piotr Lewiński. Wydanie Vital z 2019 roku ma 320 stron i kosztuje 61,37 zł.
Tradycje holistyczne: medycyna tybetańska i Hildegarda z Bingen
Dwie książki opisują dawne systemy, które od początku patrzyły na człowieka całościowo. „Tybetańska księga zdrowia” Nidy Chenagtsanga przedstawia medycynę tybetańską Sowa Rigpa (300 stron, 66,12 zł). „Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen” Wigharda Strehlowa opisuje sześć złotych reguł Hildegardy (406 stron, 56,91 zł).
„Tybetańska księga zdrowia”, Nida Chenagtsang
Według opisu tradycyjna medycyna tybetańska, nazywana nauką uzdrawiania, jest jedną z najstarszych tradycji na świecie, która funkcjonuje do dziś. Autor przedstawia typy konstytucji, dietę, styl życia i domowe sposoby dbania o zdrowie. Książkę przetłumaczył Marian Majchrzycki. Wydanie Vital ma 300 stron i kosztuje 66,12 zł.
„Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen”, Wighard Strehlow
Dr Wighard Strehlow, niemiecki specjalista medycyny naturalnej, opisuje program zdrowia oparty na naukach średniowiecznej mistyczki. Książka opiera się na sześciu złotych regułach Hildegardy, które według autora dotyczą harmonii ciała, umysłu i ducha, a zalecenia obejmują dietę, zioła, zmianę nawyków i duchowość. Oryginał „Hildegard-Gesundheitsprogramm” przetłumaczył Ryszard Zajączkowski. Wydanie II Esprit z 2023 roku ma 406 stron i kosztuje 56,91 zł.
Inne tradycje opisaliśmy w osobnych wpisach. O medycynie chińskiej, zegarze narządów i diagnozie z języka przeczytasz we wpisie o medycynie chińskiej dla początkujących, a o nurcie, który stawia na witaminy i składniki odżywcze, we wpisie medycyna ortomolekularna: co to jest i od której książki zacząć.
Tabela: 6 kompendiów i książek o tradycjach z ceną za 100 stron
Druga tabela zbiera 4 domowe kompendia medycyny naturalnej i 2 książki o dawnych tradycjach holistycznych. Najwięcej stron daje „Recepta na leki naturalne”, a najniższy koszt 100 stron ma „Kompendium leków naturalnych”, 8,56 zł. Wszystkie dane wydań podajemy według kart produktów.
| Książka | Autor | Wydawnictwo, rok | Stron | O czym według karty | Dla kogo | Cena | Cena 100 stron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| „Recepta na leki naturalne” | Mark Stengler, James F. Balch, Robin Young Balch | ABA, 2017 | 1086 | 200 dolegliwości od A do Z: zioła, witaminy, suplementy, dieta | domowa encyklopedia | 119,99 zł | 11,05 zł |
| „Wielki przewodnik po medycynie naturalnej” | Andrzej Szymański | WAM, 2017 | 540 | ponad 800 kuracji: zioła, hydroterapia, homeopatia, dieta | kompendium polskiego autora | 61,75 zł | 11,44 zł |
| „Kompendium leków naturalnych” | Paweł Pastok | Medyk, 2000 | 444 | alfabetyczny spis leków ziołowych i homeopatycznych, historia | zielarze i pasjonaci fitoterapii | 38,00 zł | 8,56 zł |
| „Etniczna apteka” | Ingfried Hobert, Svenja Zitzer | Vital, 2019 | 320 | receptury z roślin, grzybów i korzeni z różnych kultur | zioła z całego świata | 61,37 zł | 19,18 zł |
| „Tybetańska księga zdrowia” | Nida Chenagtsang | Vital, 2025 | 300 | medycyna tybetańska: typy konstytucji, dieta, styl życia | tradycja Wschodu | 66,12 zł | 22,04 zł |
| „Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen” | Wighard Strehlow | Esprit, 2023 | 406 | sześć złotych reguł Hildegardy: dieta, zioła, nawyki, duchowość | tradycja klasztorna | 56,91 zł | 14,02 zł |
Dla kogo która książka? 8 dopasowań
Wybór zależy od tego, od czego chcesz zacząć: od zrozumienia podejścia, od diety, od stresu czy od domowego poradnika. Poniżej 8 gotowych dopasowań. Każde wskazuje jedną książkę na start, a przy kilku dodajemy drugą, która dobrze ją uzupełnia przy następnych zakupach.
- Chcę zrozumieć, co to jest medycyna holistyczna: „Medycyna holistyczna”, Stacie Stephenson, 40,90 zł.
- Chcę zacząć od jedzenia: „Metoda doktora Jacoba”, 27,55 zł.
- Najbardziej doskwiera mi stres i płytki sen: „Koherencja rytmu serca 3-6-5”, 33,25 zł.
- Interesuje mnie wpływ myśli i emocji na zdrowie: „Umysł silniejszy od medycyny”, Lissa Rankin, 37,91 zł.
- Chcę zrozumieć, co mówi ciało: „Terapie ciała. 70 dolegliwości”, Pierre Meunier, 52,16 zł.
- Szukam jednej grubej książki na półkę dla całej rodziny: „Recepta na leki naturalne”, 119,99 zł, albo tańszy „Wielki przewodnik po medycynie naturalnej”, 61,75 zł.
- Lubię zioła z różnych stron świata: „Etniczna apteka”, 61,37 zł.
- Szukam tradycji z duchowością: „Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen”, 56,91 zł, albo „Tybetańska księga zdrowia”, 66,12 zł.
Ścieżki lektury: w jakiej kolejności czytać i ile to kosztuje?
Najtańsza ścieżka na start to „Medycyna holistyczna” i „Metoda doktora Jacoba” za 68,45 zł razem. Trzy książki o stylu życia, z „Koherencją rytmu serca” na koniec, kosztują 101,70 zł. Domowa biblioteka z „Medycyną holistyczną” i „Receptą na leki naturalne” to 160,89 zł.
- Styl życia na start, 68,45 zł: najpierw „Medycyna holistyczna” (podejście i plan), potem „Metoda doktora Jacoba” (szczegóły diety).
- Styl życia i spokój, 74,15 zł: „Medycyna holistyczna” i „Koherencja rytmu serca 3-6-5”. Pierwsza daje plan, druga jedną praktykę na każdy dzień.
- Pełny start, 101,70 zł: „Medycyna holistyczna”, „Metoda doktora Jacoba” i „Koherencja rytmu serca 3-6-5”, w tej kolejności. Razem 983 strony.
- Umysł i ciało, 90,07 zł: „Umysł silniejszy od medycyny” Lissy Rankin, a po niej „Terapie ciała” Pierre'a Meuniera.
- Domowa biblioteka, 160,89 zł: „Medycyna holistyczna” do czytania od deski do deski i „Recepta na leki naturalne” do sprawdzania haseł.
- Dawne tradycje, 123,03 zł: „Tybetańska księga zdrowia” i „Program zdrowia św. Hildegardy z Bingen”.
Kolejność ma znaczenie. Książka o podejściu, przeczytana na początku, daje mapę, a kompendia i książki o tradycjach łatwiej potem umieścić na tej mapie. Książki z jednej ścieżki zamówisz w jednej przesyłce.
Jak czytać książki o medycynie holistycznej, żeby coś z nich zostało?
Czytaj z ołówkiem i wybierz z każdej książki jedną rzecz do wprowadzenia od razu. Po dwóch, trzech tygodniach dołóż kolejną. Notuj, jak śpisz, ile się ruszasz i jak się czujesz. Tak radzą wydawcy przy „Medycynie holistycznej”, a podobną zasadę stosuje O'Hare przy praktyce oddechu.
- Jedna zmiana naraz: Stephenson stawia na małe zmiany, które się sumują, a nie na rewolucję. Wybierz jeden obszar: sen, ruch albo jedzenie.
- Zeszyt obserwacji: wydawca radzi notować własne obserwacje, bo podejście holistyczne jest indywidualne. Wystarczy jedna linijka dziennie.
- Kompendium jako słownik: „Receptę na leki naturalne” czy „Wielki przewodnik” czytaj hasłami, nie od pierwszej do ostatniej strony.
- Tezy autora jako tezy autora: książki przedstawiają poglądy i doświadczenia autorów. Czytaj je jako inspirację do rozmowy o zdrowiu, także z lekarzem.
Co zrobić za darmo, zanim kupisz książkę?
Zacznij od trzech rzeczy, które nic nie kosztują: stałej pory snu, codziennego spaceru i kilku minut spokojnego oddechu. Wszystkie trzy pojawiają się zarówno w materiałach NCCIH o zdrowiu całej osoby, jak i w książkach z naszego zestawienia. Po tygodniu zobaczysz, który obszar chcesz rozwinąć z książką.
- Sen: kładź się i wstawaj o tej samej porze także w weekend. NCCIH wymienia zły sen wśród czynników, które kierują w stronę choroby.
- Ruch: codzienny spacer to najprostszy sposób, żeby wyjść z siedzącego trybu życia, który NCCIH wymienia wśród czynników ryzyka.
- Oddech: metoda 3-6-5 Davida O'Hare'a to 3 razy dziennie po 5 minut, 6 oddechów na minutę. Spróbuj przez tydzień, zanim kupisz książkę.
- Jedzenie: zapisz przez 3 dni, co jesz i o której. To punkt wyjścia do każdej z książek o diecie.
- Relacje: Lissa Rankin pisze o bliskich związkach i wdzięczności. Jedna rozmowa dziennie bez telefonu w ręku to dobry początek.
Kiedy zamiast książki potrzebny jest lekarz?
Książka o medycynie holistycznej pomaga zadbać o styl życia, a diagnozę stawia lekarz. Brytyjska NHS radzi, żeby z objawami, które nie mijają albo wracają, iść do lekarza rodzinnego, a nie tylko do terapeuty, i mówić lekarzowi o ziołach oraz terapiach, z których korzystasz.
NHS przypomina też, żeby przy przyjmowaniu leków zapytać farmaceutę, zanim dołożysz preparat ziołowy. Według NCCIH większość osób, które sięgają po metody komplementarne, korzysta jednocześnie ze zwykłej opieki medycznej, a podejście integracyjne zakłada współpracę lekarzy i innych specjalistów wokół jednej osoby. Medycyna holistyczna w tym ujęciu nie jest wyborem „albo, albo”, tylko szerszym spojrzeniem na własne zdrowie.
Źródła i dane wydań w jednej tabeli
W tabeli zebraliśmy źródła definicji i dane, na których opieramy ten wpis: konstytucję WHO, dwie strony NCCIH o zdrowiu całej osoby i o metodach komplementarnych, stronę NHS o terapiach komplementarnych, katalog Biblioteki Narodowej z metryczkami wydań oraz karty produktów z opisami wydawców.
| Źródło | Czego dotyczy | Co podaje dokument lub karta | Jak czytać |
|---|---|---|---|
| Konstytucja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) | definicja zdrowia | zdrowie to stan pełnego dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby lub niedomagania; przyjęta w 1946 roku, obowiązuje od 1948 roku | definicja, punkt wyjścia podejścia holistycznego |
| NCCIH: Whole Person Health (2021) | zdrowie całej osoby | patrzenie na całego człowieka, a nie osobne narządy; czynniki biologiczne, behawioralne, społeczne i środowiskowe; zła dieta, siedzący tryb życia, przewlekły stres i zły sen wśród czynników ryzyka; mało badań z losowaniem dla programów wieloskładnikowych | informacja instytucji zdrowia, USA |
| NCCIH: Complementary, Alternative, or Integrative Health | nazwy podejść | komplementarne = razem z medycyną konwencjonalną, alternatywne = zamiast niej, integracyjne = skoordynowane łączenie obu; medycyna funkcjonalna bywa bliska integracyjnej albo naturopatii (XIX-wieczna Europa) | słownik pojęć |
| NHS: Herbal medicines and complementary therapies | kiedy do lekarza | objawy, które nie mijają albo wracają: lekarz rodzinny, nie tylko terapeuta; mówić lekarzowi o ziołach i terapiach; przy lekach zapytać farmaceutę przed preparatem ziołowym | informacja dla pacjenta, Wielka Brytania |
| Katalog Biblioteki Narodowej | metryczki wydań | tłumacze i tytuły oryginałów (Vibrant, Prescription for Natural Cures, Honest Medicine, Mind over Medicine, Ethno Health Apotheke, Hildegard-Gesundheitsprogramm, Cohérence cardiaque 3.6.5); liczba stron 1383 (446) i 1122 (1 086) | dane bibliograficzne po ISBN |
| Karty produktów (18.11.2026) | opis treści, strony, wydawnictwo, cena | opisy wydawców (Purana, ABA, Vital, WAM, Medyk, Esprit, CoJaNaTo), liczba stron i rok wydania z kart, ceny brutto ze sklepu | dane wydawców i sklepu |
Najczęstsze pytania
Medycyna holistyczna: co to jest?
To podejście do zdrowia, które patrzy na człowieka jako całość: ciało, dietę, sen, ruch, emocje i otoczenie. Nazwa pochodzi od greckiego holos, czyli „cały”. NCCIH opisuje podobną ideę jako whole person health, zdrowie całej osoby.
Jaka książka o medycynie holistycznej na początek?
„Medycyna holistyczna” dr Stacie Stephenson: 446 stron, 40,90 zł. Autorka opisuje dietę, sen, ruch i psychikę jako jeden system i proponuje plan małych zmian. Nie wymaga wiedzy medycznej.
Czym różni się medycyna holistyczna od medycyny naturalnej?
Holistyczna to sposób patrzenia na człowieka jako całość. Naturalna to zestaw metod: zioła, dieta, woda, ruch. Książka o medycynie naturalnej może być napisana holistycznie, ale nie musi.
Czy medycyna holistyczna zastępuje zwykłą medycynę?
Według NCCIH większość osób korzysta z metod komplementarnych razem ze zwykłą opieką medyczną. Podejście integracyjne łączy oba światy. Medycyna holistyczna to szersze spojrzenie na zdrowie, a nie wybór „albo, albo”.
Co to jest terapia holistyczna?
Tak nazywa się zwykle pracę z człowiekiem, która obejmuje kilka obszarów naraz, na przykład dietę, oddech, ruch i emocje. Przykładem jest metoda 3-6-5 z książki Davida O'Hare'a albo terapie ciała Pierre'a Meuniera.
Medycyna holistyczna: opinie o książce Stacie Stephenson?
Na okładce wydawca podkreśla, że to amerykański bestseller, a karta opisuje książkę jako przystępne wprowadzenie do medycyny funkcjonalnej z praktycznym planem małych zmian. Najlepiej pasuje osobom, które wolą nowoczesne podejście od ludowych przepisów.
Jaka książka o medycynie naturalnej dla całej rodziny?
„Recepta na leki naturalne” (1 086 stron, 119,99 zł) z hasłami od A do Z albo polski „Wielki przewodnik po medycynie naturalnej” Andrzeja Szymańskiego (540 stron, 61,75 zł) z ponad 800 kuracjami.
Co to jest naturopatia?
NCCIH opisuje naturopatię jako system, który rozwinął się z tradycyjnych metod popularnych w Europie w XIX wieku. Naturopatami są dwoje z trojga autorów „Recepty na leki naturalne”, Mark Stengler i Robin Young Balch.
Podsumowanie
Medycyna holistyczna to podejście, które patrzy na człowieka jako całość: dietę, sen, ruch, emocje i relacje. Taki sposób myślenia opisuje definicja zdrowia WHO z 1946 roku, a dziś NCCIH nazywa go zdrowiem całej osoby. Na start najlepsza jest „Medycyna holistyczna” Stacie Stephenson za 40,90 zł. Jeśli chcesz zacząć od jedzenia, dołóż „Metodę doktora Jacoba” (razem 68,45 zł), a jeśli od stresu, „Koherencję rytmu serca 3-6-5”. Na półkę na lata wybierz „Receptę na leki naturalne” albo „Wielki przewodnik po medycynie naturalnej”. Wszystkie książki z tego wpisu znajdziesz w kategorii książki o naturalnych terapiach i zdrowiu i w całej księgarni. Wybierz swoją pierwszą książkę z tabel powyżej.
Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny. Książki przedstawiają poglądy i doświadczenia ich autorów, a treści na blogu nie zastępują porady lekarza.
Źródła
- World Health Organization: Constitution of the World Health Organization (przyjęta w 1946 roku, obowiązuje od 1948 roku)
- NCCIH: Whole Person Health: What It Is and Why It's Important (aktualizacja 2021)
- NCCIH: Complementary, Alternative, or Integrative Health: What's In a Name?
- NHS: Herbal medicines and complementary therapies
- Biblioteka Narodowa: katalog (metryczki wydań po numerach ISBN: tłumacze, tytuły oryginałów, liczba stron dla książek bez tych danych na karcie)
- Karty produktów i opisy wydawców (Purana, Oficyna Wydawnicza ABA, Vital, WAM, Medyk, Esprit, CoJaNaTo) w sklepie uzdrowiskowespa.pl, ceny z 18.11.2026
Zostaw komentarz