Fango, szlam czy borowina? Peloidy do okładów: czym się różnią i co wybrać

Po turnusie w sanatorium zostaje w pamięci ciepły, ciężki okład na plecach i karta zabiegów z nazwami, które trudno potem znaleźć w sklepie. Na jednej jest „borowina”, na innej „fango”, w Ciechocinku ktoś polecał „szlam”, a w drogerii stoi „błoto z Morza Martwego”. Wszystko brzmi podobnie, a każde z tych słów oznacza coś innego.

Ten wpis rozkłada je na części. Wyjaśniamy, czym są peloidy, skąd pochodzi borowina, a skąd fango, dlaczego szlam solny to w rzeczywistości sól, i gdzie w tym wszystkim są glinka i biszofit. Każdy surowiec opisujemy tymi samymi parametrami: pochodzenie, skład, temperatura okładu, czas i koszt jednego zabiegu w domu.

Na końcu znajdziesz tabelę porównawczą i podpowiedź, co wybrać na start. Temperatury, czasy i dawki podajemy według etykiet i kart producentów, a ceny według naszego sklepu z 10 listopada 2026 roku.

W skrócie

• Peloid to błoto lecznicze: ustawa o lecznictwie uzdrowiskowym zalicza peloidy do kopalin leczniczych. W Polsce najważniejszym peloidem jest borowina, czyli torf leczniczy, a we Włoszech fango, czyli dojrzewające błoto mineralne.
• Do okładu w domu: borowina, bo trzyma ciepło i da się ją podgrzać. Plaster 0,5 kg kosztuje 9,99 zł za okład, okład z wiaderka 10 kg około 5 zł, a z pasty połczyńskiej 5 kg około 6 zł.
• Temperatura: borowinę wieniecką podgrzewa się w wodzie o temperaturze od 42 do 46°C, pastę połczyńską do 37°C, a Borowinę Plus z Buska do 37 do 40°C. Okład trwa od 20 do 25 minut.
• Co NIE jest peloidem: szlam solny z Ciechocinka i biszofit. Oba rozpuszczają się w wodzie, więc to surowce do kąpieli, a nie do okładu. Szlam ma na etykiecie jeden składnik: chlorek sodu.
• Za darmo: po okładzie poleż jeszcze 20 do 30 minut pod kocem w ciepłym pokoju, a potem zrób kilka spokojnych ruchów w rozgrzanym stawie. Nic nie kosztuje, a ciepło zostaje w ciele dłużej.

Spis treści

• Co to są peloidy?
• Borowina: torf leczniczy z polskich uzdrowisk
• Co to jest fango?
• Czy szlam solny to peloid?
• Glinka i błoto z Morza Martwego: gdzie je zaliczyć?
• Co lepsze: fango czy borowina?
• Tabela: peloidy i ich krewni w porównaniu
• Jaka temperatura okładu dla którego peloidu?
• Ile kosztuje jeden okład z każdej borowiny?
• Kąpiel błotna w domu: co wsypać do wanny?
• Jak zrobić okład z peloidu w domu?
• Który peloid wybrać na start?
• Co jeszcze, poza okładem, nic nie kosztuje?
• Najczęstsze pytania

Co to są peloidy?

Peloidy to naturalne błota lecznicze: rozdrobnione osady organiczne albo mineralne, które po zmieszaniu z wodą nakłada się na ciało w okładach albo rozprowadza w kąpieli. Polska ustawa o lecznictwie uzdrowiskowym wymienia je wśród naturalnych surowców leczniczych, obok wód leczniczych, wód termalnych i gazów leczniczych.

Słowo pochodzi z greckiego „pelos”, czyli glina albo muł. W ustawie z 28 lipca 2005 roku peloidy są nazwane kopalinami leczniczymi, a ich właściwości lecznicze potwierdza się na zasadach określonych w tej ustawie. Zabiegi z ich użyciem nazywa się peloidoterapią, a w Polsce najczęściej po prostu zabiegami borowinowymi.

Peloidy dzieli się według pochodzenia. Organiczne powstały z roślin, które przez tysiące lat rozkładały się pod wodą bez dostępu tlenu. Należą do nich torfy lecznicze, czyli borowiny. Mineralne to muły i błota z dna jezior, mórz i źródeł termalnych, w tym włoskie fango. Między nimi są surowce mieszane, organiczno-mineralne.

Wszystkie łączy jedna cecha fizyczna, którą podkreślają autorzy w Acta Balneologica: dobry peloid ma wysokie ciepło właściwe i długo utrzymuje ciepło. To dlatego okład z borowiny o temperaturze ponad 40°C znosi się łatwiej niż wodę o tej samej temperaturze i dlatego grzeje przez cały zabieg.

Borowina: torf leczniczy z polskich uzdrowisk

Borowina to torf leczniczy, czyli peloid organiczny. Powstała z roślin torfotwórczych, które przez tysiące lat ulegały humifikacji w podmokłym, beztlenowym środowisku. Zawiera kwasy humusowe, woski, żywice i składniki mineralne. Wydobywa się ją w kilku polskich uzdrowiskach, między innymi w Wieńcu-Zdroju, Połczynie-Zdroju i Busku-Zdroju.

Najważniejszą grupą związków w borowinie są kwasy humusowe. Przegląd w Acta Balneologica z 2016 roku opisuje je jako najważniejsze związki organiczne w peloidach organiczno-mineralnych i dzieli na trzy frakcje: kwasy huminowe, hymatomelanowe i fulwokwasy. Autorzy podają, że kwasy humusowe występują przede wszystkim w borowinach, a w mniejszej ilości w niektórych gytiach i w fango.

Borowina wieniecka: plaster i wiaderka od 1 do 10 kg

Borowinę z Wieńca-Zdroju konfekcjonuje firma SolMed. Producent podaje, że torf jest tylko przesiewany z szyszek, kamyków i igieł, bez dodatków chemicznych. Na etykiecie są wskaźniki jakości: stopień humifikacji H4 do H5, wilgotność od 80 do 95 % i odczyn pH od 4,5 do 8,0. W składzie producent wymienia kwasy huminowe, enzymy, aminokwasy, białka, woski i żywice oraz żelazo, potas, magnez, wapń, glin i sód.

Najprostsza forma to plaster borowinowy 0,5 kg: gotowa porcja w folii, którą podgrzewasz w wodzie, rozcinasz i przykładasz. Ta sama borowina jest w wiaderkach. Wiaderko 1 kg wystarcza na dwa okłady na kolano, wiaderko 5 kg na serię około 10 okładów, a wiaderko 10 kg ma najniższą cenę za kilogram i starcza też na kąpiele.

Borowina połczyńska: pasta 5 kg

Uzdrowisko Połczyn sprzedaje swoją borowinę jako pastę. Terra Zdrój Borowina połczyńska 5 kg ma w składzie INCI jeden składnik: Peat, czyli torf. Producent opisuje ją jako masę gęstą, plastyczną i jednolitą, przypominającą mokrą glinę, i podaje, że borowinę wydobywa się w kopalni odkrywkowej. Pasta łatwo się rozsmarowuje, więc dobrze sprawdza się przy okładach na większą powierzchnię, na przykład na całe plecy.

Borowina Plus z Buska: borowina z wyciągiem

Sulphur Borowina Plus 1000 g to według oznaczenia na opakowaniu 80 % borowiny i 19 % zagęszczonego wodnego wyciągu borowinowego. Producent podaje, że w wyciągu są kwasy humusowe, fitohormony, garbniki, jony wapnia i magnezu. Ta borowina ma dwie cechy, których nie mają pozostałe: służy także jako maska na twarz, a jedną porcję według producenta można użyć do 5 razy.

Co to jest fango?

Fango to peloid mineralny pochodzący z Włoch. W uzdrowisku Abano Terme pobiera się naturalny muł z dna jezior i przez wiele dni poddaje działaniu płynącej wody termalnej. W czasie tego dojrzewania na mule rozwijają się glony ciepłolubne. Gotowe fango nakłada się na ciało na ciepło, jak okład.

Opis fango pochodzi z referatu japońskich badaczy, opublikowanego w Acta Balneologica w 2017 roku. Autorzy piszą, że terapia fango to zabieg z użyciem dojrzałego peloidu i naturalnej gorącej wody źródlanej, powszechny w Europie. Ponieważ w Japonii nie było odpowiedniego mułu, przygotowali własne fango z bentonitu, kaolinitu i ziemi okrzemkowej, przez które przez 30 dni płynęła woda termalna.

Ta historia dobrze pokazuje, czym jest fango. To nie jedno konkretne błoto, tylko sposób przygotowania peloidu: mineralna baza plus długie dojrzewanie w wodzie termalnej. Fango ma więcej składników mineralnych i iłowych niż borowina, a mniej organicznych. Przegląd z 2016 roku podaje, że kwasy humusowe są w fango w niewielkich ilościach.

W Polsce słowo „fango” spotkasz głównie w gabinetach fizjoterapii, często w zabiegu parafango, czyli okładzie z fango z dodatkiem parafiny. Polskie uzdrowiska pracują przede wszystkim na własnej borowinie, dlatego w sklepach z produktami uzdrowiskowymi łatwo kupić borowinę, a fango do domu właściwie nie występuje.

Czy szlam solny to peloid?

Nie. Szlam solny to osad, który zostaje w warzelni po odparowaniu solanki, czyli w praktyce sól z domieszką wapnia, magnezu i siarczanów. Nie ma w nim torfu ani mułu. Rozpuszcza się w wodzie całkowicie, dlatego służy do mocnej kąpieli mineralnej, a nie do okładu na ciepło.

Słowo „szlam” kojarzy się z błotem i stąd bierze się pomyłka. Szlam solny SolMed 2,2 kg ma na etykiecie jeden składnik INCI: NaCl, czyli chlorek sodu. Producent podaje, że zawiera minerały i znaczne ilości jonów wapnia, magnezu oraz siarczanów, i poleca go do kąpieli: 1 kg na 120 litrów wody o temperaturze od 33 do 42°C, około 30 do 40 minut.

To jedna z najmocniejszych kąpieli solnych w naszym sklepie: w wannie ląduje cały kilogram soli z minerałami, około 8 g w każdym litrze. Woreczek 2,2 kg wystarcza na 2 kąpiele. Jak powstaje szlam w warzelni w Ciechocinku i jak z niego korzystać, opisujemy szczegółowo we wpisie o szlamie solnym ciechocińskim.

Glinka i błoto z Morza Martwego: gdzie je zaliczyć?

Glinka to minerał ilasty, a błoto z Morza Martwego to muł mineralny. Oba należą do tej samej rodziny surowców co fango, czyli do peloidów mineralnych w szerokim sensie. W domu służą jednak głównie do pielęgnacji skóry: glinka jako maseczka i okład bez podgrzewania, błoto jako dodatek do mydeł i kosmetyków.

Glinki to drobne cząstki skał krzemionkowo-glinowych. W sklepie mamy kilka rodzajów, od kaolinu po montmorillonit. Glinka zielona Your Natural Side to według producenta 100 % montmorillonitu z Francji. Producent poleca ją jako maskę do twarzy i ciała, do okładów, kąpieli i jako maskę do włosów: glinkę miesza się z wodą kwiatową i kilkoma kroplami oleju, nakłada na około 15 minut i zmywa.

Glinkę nakłada się w temperaturze pokojowej albo lekko ciepłą, więc to raczej zabieg pielęgnacyjny niż ciepłoleczniczy. Jeśli chcesz okładu, który grzeje przez 20 minut, sięgnij po borowinę. Jeśli chcesz zadbać o skórę tłustą, mieszaną albo z rozszerzonymi porami, glinka jest prostsza i tańsza w użyciu.

Co lepsze: fango czy borowina?

Oba surowce grzeją, bo oba są peloidami o dużej pojemności cieplnej. Borowina ma więcej substancji organicznych, w tym kwasów humusowych, a fango więcej składników mineralnych. W polskich warunkach do domowego okładu wygrywa borowina: jest dostępna z kilku uzdrowisk, gotowa do podgrzania i kosztuje od około 4 do 10 zł za okład.

Wybór między fango a borowiną ma znaczenie przede wszystkim w uzdrowisku, gdzie korzysta się z miejscowego złoża. W Abano Terme będzie to fango, w Wieńcu-Zdroju, Połczynie czy Busku borowina. W obu przypadkach podstawą zabiegu jest ciepło oddawane powoli i równomiernie przez całe 20 minut.

Różnice, które warto znać przy wyborze:

• pochodzenie: borowina to torf z roślin, fango to muł mineralny dojrzewający w wodzie termalnej;
• skład: borowina jest bogata w kwasy humusowe, woski i żywice, fango w minerały ilaste i składniki z wody termalnej;
• dostępność w Polsce: borowinę kupisz jako plaster, wiaderko albo pastę, fango spotkasz głównie w gabinecie;
• forma zabiegu: obie nadają się do okładów, borowina także do kąpieli w zawiesinie.

Jeśli po turnusie z zabiegami fango chcesz kontynuować okłady w domu, borowina daje bardzo podobny zabieg: ciepły, ciężki okład na 20 minut, w tej samej temperaturze i tym samym rytmie serii.

Tabela: peloidy i ich krewni w porównaniu

W tabeli zestawiamy borowinę, fango, szlam, glinkę i biszofit według sześciu cech: pochodzenie, skład, temperatura, czas zabiegu, koszt jednego zabiegu z cen naszego sklepu i zastosowanie. Peloidami w ścisłym sensie są borowina i fango. Szlam i biszofit to surowce do kąpieli, a glinka do masek.

Koszt okładu liczymy dla porcji 0,5 kg, czyli okładu na kolano lub łokieć. Na plecy potrzeba od 1 do 1,5 kg, więc koszt rośnie dwa lub trzy razy.

Jak czytać tabelę: jeśli szukasz okładu, który grzeje, patrz na pierwsze cztery wiersze. Jeśli szukasz kąpieli, porównaj szlam, biszofit i kąpiel w zawiesinie borowinowej, którą opisujemy niżej. Glinka jest dla tych, którzy chcą zadbać o skórę.

Jaka temperatura okładu dla którego peloidu?

Każdy producent podaje własną temperaturę. Borowinę wieniecką w worku albo plastrze podgrzewa się w wodzie o temperaturze od 42 do 46°C. Pastę połczyńską podgrzewa się do 37°C, a Borowinę Plus z Buska do 37 do 40°C. Okład trwa od 20 do 25 minut, a borowiny nie podgrzewa się powyżej 60°C.

Różnice wynikają z formy. Plaster wieniecki jest zamknięty w folii i podgrzewa się go 15 minut w ciepłej wodzie, więc temperatura wody jest wyższa niż temperatura masy przy skórze. Pastę połczyńską i Borowinę Plus nakłada się bezpośrednio na skórę cienką warstwą, dlatego producenci podają niższą temperaturę samej borowiny.

Dla porównania: w litewskim uzdrowisku Druskininkai, w badaniu opublikowanym w Acta Balneologica w 2019 roku, kąpiel w zawiesinie borowinowej miała 39 do 40°C i trwała 20 minut. Autorzy podkreślają, że reakcja organizmu zależy od temperatury błota, powierzchni zabiegu i czasu jego trwania.

W domu najprościej zmierzyć temperaturę zwykłym termometrem kuchennym. Okład ma być wyraźnie ciepły i przyjemny przez cały czas zabiegu. Jeśli masz pod ręką tylko dłoń, sprawdź masę na wewnętrznej stronie przedramienia, zanim położysz ją na kolanie czy plecach.

Ile kosztuje jeden okład z każdej borowiny?

Okład na kolano z porcji 0,5 kg kosztuje: 9,99 zł z plastra, 13,95 zł z wiaderka 1 kg, 7,00 zł z wiaderka 5 kg, 6,00 zł z pasty połczyńskiej, 5,00 zł z wiaderka 10 kg i około 3,90 zł z Borowiny Plus, jeśli wykorzystasz porcję 5 razy, jak dopuszcza producent.

Liczyliśmy to tak: cena opakowania podzielona przez liczbę porcji 0,5 kg. Pasta połczyńska 5 kg za 60 zł to 12 zł za kilogram, więc 6 zł za okład na kolano. Borowina Plus kosztuje 38,90 zł za 1000 g, czyli porcja 0,5 kg to 19,45 zł. Przy 5 użyciach tej samej porcji wychodzi około 3,90 zł za zabieg.

Dla serii w jednym miejscu dobrze wypada zestaw borowina wieniecka 5 kg z dwoma plastrami za 84,90 zł. Kupione osobno kosztowałyby 89,97 zł. Wiaderko daje masę na serię okładów i kąpiele, a plastry są na szybki okład w dniu, kiedy nie chcesz nic odmierzać.

Szczegółowe przeliczenie każdego wiaderka na okład na kolano i na plecy, razem z opiniami kupujących, znajdziesz we wpisie o okładach borowinowych w domu.

Kąpiel błotna w domu: co wsypać do wanny?

Kąpiel błotna w polskich uzdrowiskach to kąpiel w zawiesinie borowinowej. W domu robisz ją z borowiny wienieckiej, od 0,5 do 1 kg na wannę, albo z pasty połczyńskiej, 5 kg na 150 litrów wody o temperaturze 37°C. Kąpiel z wiaderka 10 kg kosztuje od 5 do 10 zł.

Borowina w wannie się nie rozpuszcza, tylko tworzy zawiesinę. Połczyn podaje dla swojej pasty stężenie od 2,5 do 3,5 % i czas kąpieli około 15 minut, po kąpieli ciało spłukuje się ciepłą wodą. To kąpiel najbardziej zbliżona do uzdrowiskowej, ale zużywa cały pojemnik 5 kg, czyli 60 zł na jedną kąpiel. Borowina wieniecka jest bardziej oszczędna: SolMed podaje od 0,5 do 1 kg na wannę, więc wiaderko 10 kg wystarcza na 10 do 20 kąpieli.

Jeśli chcesz kąpieli mineralnej bez błota w wannie, masz dwie inne drogi:

• szlam solny: 1 kg na 120 litrów wody, od 33 do 42°C, 30 do 40 minut, 24,95 zł za kąpiel;
• biszofit: Biszofit Połtawski koncentrat 1000 ml, od 100 do 150 ml na 100 litrów wody o temperaturze 36 do 38°C, 15 do 20 minut, 2 do 3 razy w tygodniu, butelka na 7 do 10 kąpieli.

Biszofit to chlorek magnezu z ukraińskiego złoża, a nie błoto, więc wanna zostaje czysta. Porównanie wszystkich naszych biszofitów opisujemy w osobnym wpisie, a kąpiel borowinową krok po kroku we wpisie o kąpieli borowinowej w domu.

Jak zrobić okład z peloidu w domu?

Podgrzej borowinę w wodzie do temperatury podanej przez producenta, nałóż ją na czystą skórę albo przyłóż w folii, przykryj folią i kocem, odczekaj 20 do 25 minut, zdejmij masę i spłucz skórę ciepłą wodą. Po zabiegu odpocznij w cieple. Serię robi się codziennie albo co drugi dzień przez około 2 tygodnie.

Kolejne kroki według etykiet naszych borowin:

1. Podgrzanie. Plaster wieniecki: zamknięty na 15 minut w wodzie o temperaturze od 42 do 46°C. Borowina z wiaderka: w worku foliowym w wodzie do 42 do 46°C. Pasta połczyńska: do 37°C. Borowina Plus: w kąpieli wodnej do 37 do 40°C.
2. Nałożenie. Plaster rozcinasz wzdłuż i przykładasz borowiną do skóry. Pastę i Borowinę Plus nakładasz cienką warstwą, pastę połczyńską na grubość około 1 cm.
3. Okrycie. Folia, a na nią koc albo ręcznik. To one trzymają ciepło przez cały zabieg.
4. Czas. Około 20 minut dla borowiny wienieckiej i połczyńskiej, 20 do 25 minut dla Borowiny Plus.
5. Zdjęcie. Zdejmij masę i przemyj skórę ciepłą wodą.
6. Seria. Połczyn zaleca zabiegi codziennie przez 2 tygodnie, Sulphur Zdrój około 8 do 10 zabiegów.

Borowinę połczyńską producent opisuje jako jednorazową, a borowinę wieniecką zaleca zużyć możliwie szybko. Ponowne użycie tej samej porcji dopuszcza wyłącznie producent Borowiny Plus. Pełną instrukcję okładu z plastra i z wiaderka znajdziesz we wpisie o okładach borowinowych.

Który peloid wybrać na start?

Na pierwszy okład wybierz plaster borowinowy 0,5 kg za 9,99 zł: gotowy, bez odmierzania i sprzątania. Na serię okładów na jedno miejsce weź wiaderko borowiny wienieckiej 5 kg albo zestaw z dwoma plastrami. Na okłady na plecy i duże powierzchnie najlepsza jest pasta połczyńska 5 kg.

Dopasowanie do sytuacji:

• chcę spróbować, jak działa okład z borowiny w domu: plaster 0,5 kg albo wiaderko 1 kg;
• robię serię 10 okładów na kolano: wiaderko 5 kg, 7 zł za okład;
• okłady dla dwóch osób albo okłady i kąpiele: wiaderko 10 kg, 5 zł za okład i od 5 do 10 zł za kąpiel;
• okład na całe plecy, ramiona i kark: pasta połczyńska 5 kg, łatwo się rozsmarowuje;
• okład i maska na twarz z jednego słoika: Borowina Plus z Buska, porcja do 5 razy;
• wolę kąpiel niż okład: szlam solny na mocną kąpiel mineralną albo biszofit na kąpiel magnezową;
• zależy mi na skórze tłustej i mieszanej: glinka zielona jako maska.

Dobre połączenie na zimę to okład z borowiny na najbardziej zmęczone miejsce i, w inny dzień tygodnia, kąpiel z biszofitem albo szlamem. Okład działa miejscowo, kąpiel na całe ciało, a koszt całego tygodnia w takim rytmie zamyka się w kilkudziesięciu złotych.

Co jeszcze, poza okładem, nic nie kosztuje?

Trzy rzeczy: ciepły odpoczynek po zabiegu, ruch w rozgrzanym stawie i stała pora serii. Po okładzie poleż 20 do 30 minut pod kocem, potem zrób kilka spokojnych ruchów w kolanie, barku albo kręgosłupie. Okład rób o tej samej porze, najlepiej wieczorem, kiedy nie musisz już wychodzić na zimno.

Ciepło rozluźnia mięśnie, a Medycyna Praktyczna przypomina, że ciepłe okłady zmniejszają ból i rozluźniają mięśnie w powierzchownych warstwach tkanek. Dlatego najlepszy moment na ćwiczenia zakresu ruchu to chwila tuż po okładzie. Kilka powolnych zgięć i wyprostów kolana albo krążeń barku wystarczy.

Druga sprawa to wychłodzenie. Wyjście na mróz zaraz po zabiegu marnuje ciepło, które borowina oddawała przez 20 minut. Okład wieczorem, przed snem, rozwiązuje ten problem bez żadnych kosztów.

Najczęstsze pytania

Co lepsze: fango czy borowina?
Oba to peloidy, które dobrze trzymają ciepło. Borowina jest torfem bogatym w kwasy humusowe, fango mułem mineralnym dojrzewającym w wodzie termalnej. Do okładu w domu łatwiej kupić borowinę: plaster 0,5 kg kosztuje 9,99 zł, a okład z wiaderka 10 kg około 5 zł.

Co to jest fango?
Włoski peloid mineralny. W Abano Terme pobiera się muł z dna jezior i przez wiele dni poddaje działaniu wody termalnej, w czasie dojrzewania rozwijają się na nim glony ciepłolubne. W Polsce fango spotkasz głównie w gabinetach fizjoterapii, także jako parafango z dodatkiem parafiny.

Co to jest peloidoterapia?
Zabiegi z użyciem peloidów, czyli błot leczniczych: okłady, zawijania i kąpiele w zawiesinie. W Polsce najczęściej wykonuje się je z borowiny. Podstawą jest ciepło, które peloid oddaje powoli przez około 20 minut zabiegu.

Czy szlam to to samo co borowina?
Nie. Szlam solny z warzelni to sól, na etykiecie SolMed jedynym składnikiem INCI jest chlorek sodu, i rozpuszcza się w wodzie. Borowina to torf leczniczy, który się nie rozpuszcza i nadaje się do okładu na ciepło. Szlam służy do kąpieli, 1 kg na wannę.

Co to jest błoto lecznicze?
Potoczna nazwa peloidu. W Polsce błotem leczniczym jest przede wszystkim borowina z uzdrowisk takich jak Wieniec-Zdrój, Połczyn-Zdrój i Busko-Zdrój. Do tej samej grupy należą fango i muły mineralne.

Ile kosztuje kąpiel błotna w domu?
Z borowiny wienieckiej od około 5 do 10 zł, bo wiaderko 10 kg za 99,90 zł wystarcza na 10 do 20 kąpieli po 0,5 do 1 kg. Pasta połczyńska 5 kg za 60 zł to jedna kąpiel w 150 litrach wody. Kąpiel ze szlamem solnym kosztuje 24,95 zł, z biszofitem od 4,99 do 7,13 zł.

Czy borowinę można używać wielokrotnie?
To zależy od produktu. Producent Borowiny Plus z Buska dopuszcza użycie jednej porcji do 5 razy. Pastę połczyńską producent opisuje jako jednorazową, a borowinę wieniecką zaleca zużyć możliwie szybko. Plaster wieniecki to porcja na jeden okład.

Czy glinka nadaje się do okładów?
Tak, jako okład pielęgnacyjny na skórę. Glinkę zieloną miesza się z wodą kwiatową i kilkoma kroplami oleju, nakłada na około 15 minut i zmywa. Nie podgrzewa się jej jak borowiny, więc na okład rozgrzewający lepiej wybrać borowinę.

Podsumowanie

Peloidy to błota lecznicze, a w Polsce najważniejszym z nich jest borowina, torf z Wieńca, Połczyna i Buska. Fango to włoski peloid mineralny, który spotkasz głównie w gabinetach. Szlam solny i biszofit to surowce do kąpieli, a glinka do masek. Do okładu w domu wybierz borowinę: plaster na start, wiaderko 5 albo 10 kg na serię, pastę połczyńską na duże powierzchnie i Borowinę Plus na okład i maskę z jednego słoika.

Wszystkie produkty z tego wpisu znajdziesz w kategoriach borowina, okłady i plastry borowinowe, wiaderka borowiny oraz biszofit do kąpieli.

Przeczytaj także

• Okłady borowinowe: jak robić w domu
• Szlam solny ciechociński: co to jest i jak stosować
• Kąpiel borowinowa w domu: ile kosztuje i jak ją zrobić
• Który biszofit wybrać? Porównanie koncentratów i żelu

Informacje w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny i nie zastępują porady lekarza ani fizjoterapeuty. Składy, temperatury, czasy zabiegów i dawki według etykiet i kart producentów (SolMed, Uzdrowisko Połczyn Grupa PGU, Sulphur Zdrój, Jardin Cosmetics marka Bish Effect, Your Natural Side), definicja peloidów według ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, opis fango, kwasów humusowych i peloidoterapii według artykułów w Acta Balneologica, przeliczenia kosztu okładu i kąpieli nasze, a ceny według naszego sklepu z 10 listopada 2026 roku.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, art. 2 pkt 8 (peloidy jako kopaliny lecznicze wśród naturalnych surowców leczniczych)
• Veryho N., Ponikowska I., Latour T.: Kwasy humusowe: właściwości fizyko-chemiczne, mechanizm działania i zastosowanie w balneoterapii. Acta Balneologica 2016, nr 1 (kwasy humusowe w borowinach, gytiach i fango)
• Sugimori K., Okajima M., Oowada M.: Japanese style Fango therapy treatment, modified from Italian style. Acta Balneologica 2017, nr 3, streszczenia referatów (fango z Abano Terme, dojrzewanie w wodzie termalnej)
• Taletavičienė G., Vainoras A., Raulinaitis M.: The Influence of Age and Gender on Human Organism as a Complex System During Peloidotherapy Procedure. Acta Balneologica 2019, nr 2, s. 81 do 86 (ciepło właściwe peloidów, kąpiel borowinowa 39 do 40°C przez 20 minut)
• Medycyna Praktyczna dla pacjentów: Choroba zwyrodnieniowa stawów (ciepłe okłady zmniejszają ból i rozluźniają mięśnie)
• Etykiety i karty producentów: Plaster borowinowy 0,5 kg i Borowina Wieniecka 1, 5 i 10 kg (SolMed), Terra Zdrój Borowina połczyńska pasta 5 kg (Uzdrowisko Połczyn), Sulphur Borowina Plus 1000 g (Sulphur Zdrój), Szlam solny 2,2 kg (SolMed), Biszofit Połtawski koncentrat 1000 ml (Bish Effect), Glinka zielona 100 g (Your Natural Side); składy i sposób stosowania na kartach produktów w naszym sklepie.