Jakie są typy cery i jak dobrać pielęgnację? Sucha, tłusta, mieszana, wrażliwa, dojrzała

W łazience stoją cztery kremy. Jeden „do cery suchej", bo skóra ściąga po umyciu. Drugi „matujący", bo czoło świeci po południu. Trzeci „do wrażliwej", bo policzki pieką od zimna. Żaden nie działa tak, jak obiecuje etykieta, a skóra jest jednocześnie ściągnięta, błyszcząca i zaczerwieniona. Brzmi znajomo? To najczęstszy scenariusz, z jakim piszecie do nas z pytaniem „jaki krem".

Problem nie leży w kremach, tylko w punkcie wyjścia. Większość ludzi dobiera kosmetyki do objawu z ostatnich trzech dni, a nie do typu cery, który mają od urodzenia. Tymczasem typ cery to jedna rzecz (ile łoju produkuje skóra), a stan cery to druga (czy jest odwodniona, podrażniona, z wypryskami). Można mieć cerę tłustą i odwodnioną jednocześnie, i wtedy „krem do cery suchej" tylko pogarsza sprawę.

Poniżej wyjaśniamy, jakie są typy cery i czym różnią się od stanów cery, jak rozpoznać swój typ w domu w pół godziny, jakie składniki działają przy każdym z nich, czego unikać, oraz kiedy problem ze skórą nie jest kwestią pielęgnacji, tylko wizyty u dermatologa.

Spis treści

• Typ cery to nie to samo co stan cery
• Jak rozpoznać typ cery w domu w 30 minut
• Cera sucha: mało łoju, słaba bariera
• Cera tłusta i mieszana: więcej łoju, nie mniej wody
• Cera trądzikowa: stan, nie typ
• Cera wrażliwa i naczynkowa: mniej znaczy więcej
• Cera dojrzała: mniej kolagenu, wolniejsza odnowa
• Skóra atopowa i bardzo sucha: kiedy krem to za mało
• Tabela: typ cery, składniki, czego unikać
• Jak zbudować rutynę w trzech krokach
• Co jeszcze poza kremem
• Najczęstsze błędy
• Kiedy to nie jest kwestia pielęgnacji
• Najczęstsze pytania

Typ cery to nie to samo co stan cery

Typ cery określa, ile łoju produkują gruczoły łojowe. To cecha w dużej mierze wrodzona, sterowana hormonami i zmieniająca się z wiekiem: nastolatek ma zwykle cerę tłustą, ta sama osoba po pięćdziesiątce ma cerę suchą. Typy są cztery: normalna, sucha, tłusta i mieszana.

Stan cery to wszystko, co dzieje się na tej bazie i może dotyczyć każdego typu: odwodnienie, wrażliwość, rozszerzone naczynka, wypryski, przebarwienia, utrata jędrności. Stan zmienia się z porą roku, snem, dietą, lekami i kosmetykami. Cera tłusta może być odwodniona i wrażliwa, cera sucha może mieć wypryski, a cera mieszana po czterdziestce staje się dojrzała, nie przestając być mieszaną.

Dlaczego to takie ważne? Bo kosmetyk dobiera się najpierw do typu (jak dużo lipidów potrzebuje skóra), a dopiero potem do stanu (jaki składnik aktywny). Ktoś, kto ma tłustą, odwodnioną cerę i kupuje „krem do cery suchej", dostaje ciężką bazę pełną olejów, której jego skóra nie potrzebuje, a nie dostaje wody, której jej brakuje. Efekt: zapchane pory i dalej ściągnięta skóra.

Jak rozpoznać typ cery w domu w 30 minut

Nie potrzebujesz kosmetyczki ani aplikacji. Wystarczy wieczór bez pośpiechu.

1. Umyj twarz łagodnym środkiem i letnią wodą, osusz ręcznikiem bez tarcia.
2. Nie nakładaj niczego przez 30 minut. Żadnego toniku, kremu ani serum.
3. Obejrzyj skórę w dziennym świetle i dotknij czoła, nosa, brody i policzków.

• skóra ściągnięta, matowa, miejscami łuszcząca się, dotyk szorstki: cera sucha,
• cała twarz błyszczy, pory widoczne, dotyk śliski: cera tłusta,
• czoło, nos i broda błyszczą, policzki matowe lub ściągnięte: cera mieszana,
• bez świecenia i bez ściągnięcia, pory ledwo widoczne: cera normalna.

Do tego dwa pytania o stan: czy skóra piecze lub czerwieni się po umyciu, od zimna, kawy lub wina (wrażliwa, naczynkowa)? Czy mimo świecenia jest ściągnięta i drobno się marszczy przy uśmiechu, jak bibułka (odwodniona)? Test warto powtórzyć zimą i latem, bo ta sama skóra latem bywa mieszana, a zimą sucha.

Cera sucha: mało łoju, słaba bariera

Cera sucha produkuje za mało lipidów, żeby zbudować szczelną warstwę ochronną. Woda paruje z naskórka szybciej, skóra jest ściągnięta, cienka, łatwo się łuszczy i wcześniej pokazuje drobne zmarszczki. Zimą, przy suchym powietrzu z kaloryferów, problem się nasila.

Jakie składniki działają

Cera sucha potrzebuje trzech rzeczy naraz: składników, które przyciągają wodę (gliceryna, kwas hialuronowy, mocznik w małym stężeniu), składników, które ją zatrzymują (masło shea, oleje roślinne, wosk) i składników odbudowujących spoiwo między komórkami naskórka (ceramidy, lipidy). Dobrze znosi też borowinę z owsem i śluz ślimaka, bo obydwa wygładzają bez podrażniania. Krem nakładaj na lekko wilgotną skórę, wtedy zatrzymuje więcej wody.

Z naszej oferty do cery suchej pasują krem DRY SKIN ze śluzem ślimaka Nature Biostimulates, krem z borowiną i owsem Krynickie SPA oraz lżejszy na dzień franciszkański krem aloesowy. Pod krem, przy mocnym odwodnieniu, sprawdza się czysty kwas hialuronowy w serum MyVita.

Czego unikać

Alkoholu w tonikach, pieniących się żeli z SLS, gorącej wody, codziennych peelingów mechanicznych i mydeł o wysokim pH. Każda z tych rzeczy zmywa resztki lipidów, których skóra sucha i tak ma za mało.

Cera tłusta i mieszana: więcej łoju, nie mniej wody

Cera tłusta produkuje nadmiar łoju na całej twarzy, mieszana głównie w strefie T (czoło, nos, broda). Obie mają jedną wspólną zaletę, o której rzadko się mówi: później się starzeją, bo warstwa lipidowa chroni je przed utratą wody i słońcem. I jedną wspólną pułapkę: właściciele próbują je „odtłuścić" mocnymi żelami i tonikami z alkoholem, a skóra odpowiada nadprodukcją łoju. Cera tłusta bardzo często jest jednocześnie odwodniona i potrzebuje nawilżania, tylko w lekkiej formie.

Jakie składniki działają

Lekkie, wodne formuły: żele, emulsje, kremy „do skóry tłustej i mieszanej". Składniki regulujące łój i oczyszczające pory: siarka i woda siarczkowa, glinki, borowina w formie żelu, niacynamid, cynk. Nawilżanie humektantami (kwas hialuronowy, gliceryna) zamiast olejami. Przy cerze mieszanej nic nie stoi na przeszkodzie, żeby na strefę T nałożyć lekki krem, a na policzki bogatszy: to jest dokładnie to, co robią kosmetyczki.

Do tego typu skóry mamy krem ze śluzem ślimaka do skóry tłustej i mieszanej Nature Biostimulates oraz żel borowinowy do twarzy Krynickie SPA, który sprawdza się jako lekki krem na dzień i jako maska. Jeśli świecenie idzie w parze z zaskórnikami, najlepiej opisanym składnikiem jest siarka; wyjaśniamy ją w osobnym tekście: kosmetyki z siarką: na co działają i dla jakiej skóry.

Czego unikać

Toników z alkoholem „bo matują", ciężkich olejów (kokosowy, kakaowy) i maseł na całą twarz, mycia twarzy pięć razy dziennie, szorstkich peelingów, które rozsiewają bakterie z wyprysków po całej twarzy. I pomijania kremu nawilżającego, bo „skóra sama się nawilża".

Cera trądzikowa: stan, nie typ

Wypryski mogą pojawić się na każdym typie cery, choć najczęściej dotyczą tłustej i mieszanej. Kluczowe rozróżnienie: zaskórniki i pojedyncze grudki to sprawa pielęgnacji, a bolesne guzki, torbiele i zmiany zostawiające blizny to sprawa dermatologa. Kosmetyk nie ma szans z trądzikiem zapalnym o ciężkim przebiegu, a każdy miesiąc zwłoki to więcej blizn.

Przy łagodnych zmianach działają składniki, które ograniczają bakterie i odblokowują ujścia gruczołów: siarka, olejek z drzewa herbacianego, kwas salicylowy w niskim stężeniu, cynk, glinka. Do codziennej pielęgnacji przy zaskórnikach i grudkach polecamy krem ACNE Mineral Dr Duda do cery trądzikowej, a jako punktowy, tańszy wariant krem antybakteryjny z olejkiem tea tree i witaminą E. Zasada numer jeden: jeden nowy produkt naraz, cienko, przez cztery tygodnie, bez wyciskania.

Cera wrażliwa i naczynkowa: mniej znaczy więcej

Cera wrażliwa reaguje pieczeniem, swędzeniem i zaczerwienieniem na rzeczy, które innym nie robią różnicy: zimny wiatr, gorący prysznic, nowy krem, kawę, wino. Cera naczynkowa to jej odmiana, w której drobne naczynia krwionośne są rozszerzone i widoczne, najczęściej na policzkach i nosie. Oba stany mogą dotyczyć skóry suchej, tłustej i mieszanej, choć częściej zdarzają się przy suchej i cienkiej.

Jakie składniki działają

Tu obowiązuje zasada krótkiego składu: bez alkoholu, bez kompozycji zapachowych, bez olejków eterycznych, bez mocnych kwasów. Dobrze działają składniki kojące i wzmacniające naczynka: alantoina, pantenol, rutyna, wyciąg z kasztanowca, arniki, nagietka, woda różana, a z aktywnych witamina C w łagodnej formie i niacynamid. Do oczyszczania mleczko lub delikatna emulsja zamiast pianki, do tonizowania woda kosmetyczna bez alkoholu.

Do cery naczynkowej mamy dwa produkty, które dobrze do siebie pasują: krem do cery naczynkowej Krynickie SPA oraz kojący tonik do cery naczynkowej tej samej marki, obydwa z surowcami uzdrowiskowymi z Krynicy. Więcej wód kosmetycznych bez alkoholu znajdziesz w dziale wody kosmetyczne i srebro koloidalne.

Czego unikać

Gorącej wody, sauny i długich gorących kąpieli, peelingów mechanicznych, kwasów w wysokich stężeniach, kosmetyków z alkoholem i mentolem, a także słońca bez filtra: promieniowanie UV rozszerza naczynka i utrwala rumień. Nowy kosmetyk testuj najpierw za uchem przez dwa dni.

Cera dojrzała: mniej kolagenu, wolniejsza odnowa

Po 35 do 40 roku życia skóra produkuje coraz mniej kolagenu i elastyny, naskórek odnawia się wolniej, a gruczoły łojowe pracują słabiej. Efekt: mniejsza jędrność, głębsze zmarszczki mimiczne, suchość, przebarwienia i utrata blasku. Dojrzałość to stan, który nakłada się na typ: cera tłusta po pięćdziesiątce staje się zwykle normalna lub sucha, ale nie musi.

Jakie składniki działają

Najlepiej udokumentowane składniki to filtr przeciwsłoneczny (tak, to najskuteczniejszy „krem przeciwzmarszczkowy"), retinol i jego łagodniejsze pochodne, witamina C, peptydy, kwas hialuronowy i ceramidy. Kolagen w kremie nie wnika w głąb skóry, ale dobrze nawilża i wygładza jej powierzchnię, a peptydy i witamina C wspierają jej własną produkcję. Do tego bogatsza baza: cera dojrzała potrzebuje lipidów, których gruczoły już nie dostarczają.

Wśród naszych kosmetyków do cery dojrzałej są krem przeciwzmarszczkowy Krynickie SPA, krem Bilka Collagen z winogron i kolagenem oraz dwufazowe serum liftingujące z witaminą C i kwasem ferulowym pod krem na noc. O tym, jak od środka wspierać skórę kolagenem i czy suplementy mają sens, pisaliśmy w tekście jędrność, która znika po trzydziestce.

Czego unikać

Wprowadzania retinolu i kwasów naraz w jednym tygodniu, kremów „na wszystko" bez filtra w dzień, mocnego odtłuszczania (skóra dojrzała potrzebuje lipidów) i oczekiwania, że krem cofnie dziesięć lat w miesiąc. Realny efekt dobrej pielęgnacji dojrzałej cery to lepsze nawilżenie i blask po 4 tygodniach oraz spłycenie drobnych zmarszczek po 3 miesiącach.

Skóra atopowa i bardzo sucha: kiedy krem to za mało

Atopowe zapalenie skóry to choroba, nie typ cery. Bariera naskórka jest w niej uszkodzona genetycznie, skóra swędzi, jest bardzo sucha, szorstka, a w zaostrzeniach pojawiają się zaczerwienione, sączące zmiany. Diagnozę stawia lekarz i to on prowadzi leczenie zaostrzeń. Pielęgnacja jest natomiast codziennym fundamentem, bez którego żadne leczenie nie utrzymuje efektu: emolienty nakładane dwa do trzech razy dziennie na całe ciało, krótkie letnie kąpiele, mycie bez detergentów.

W kremach do skóry atopowej i bardzo suchej liczą się ceramidy (odbudowują spoiwo między komórkami), masło shea, oleje bogate w kwasy omega, mocznik w niskim stężeniu i krótki skład bez zapachów. Z naszej oferty to franciszkański krem do skóry atopowej z ceramidami oraz Better Skin, krem z ceramidami Natural Secrets. Do mycia zamiast żelu sprawdza się tłuste mydło na oliwie i oleju laurowym, takie jak mydło Aleppo Saryane. To pielęgnacja wspierająca, nie zamiennik leczenia.

Tabela: typ cery, składniki, czego unikać

Jak zbudować rutynę w trzech krokach

Najczęstszy powód, dla którego pielęgnacja „nie działa": za dużo produktów, za mało czasu i brak kolejności. Trzy kroki wystarczą większości osób.

1. Oczyszczanie: rano sama letnia woda lub delikatna emulsja, wieczorem mleczko lub żel dobrany do typu (pianka przy tłustej, mleczko przy suchej i wrażliwej). Demakijaż zawsze przed snem.
2. Tonizowanie: woda kosmetyczna bez alkoholu przywraca skórze odpowiednie pH po myciu i przygotowuje ją na krem. Przy wrażliwej woda różana, przy tłustej z rozmarynem lub oczarem.
3. Krem: rano lżejszy z filtrem UV, wieczorem bogatszy lub z aktywnym składnikiem (siarka, retinol, witamina C). Serum, jeśli je stosujesz, idzie pod krem.

Jeden nowy produkt na dwa tygodnie, ocena po czterech. Jeśli po miesiącu skóra wygląda tak samo, produkt nie działa i nie zadziała w drugim opakowaniu. Kremy do wszystkich typów cery zebraliśmy w dziale kremy do twarzy, a całą pielęgnację twarzy, od demakijażu po serum, w dziale pielęgnacja twarzy.

Co jeszcze poza kremem

Ta część nie wymaga niczego kupować, a u części osób załatwia sprawę w połowie.

• Letnia woda. Gorąca woda zmywa lipidy i rozszerza naczynka. Dotyczy to twarzy, prysznica i wanny.
• Wilgotność w domu zimą. Kaloryfery obniżają wilgotność powietrza do poziomu pustyni. Nawilżacz albo mokry ręcznik na grzejniku robią dla cery suchej więcej niż drugi krem.
• Sen i regularność. Skóra odnawia się w nocy. Kilka nieprzespanych nocy widać u każdego typu cery: szarość, obrzęk, więcej łoju.
• Ręce z dala od twarzy, poszewka co 3 dni, telefon przetarty. Najtańsza profilaktyka wyprysków, jaka istnieje.
• Tłuszcze w diecie. Skóra sucha często idzie w parze z dietą ubogą w tłuszcze. Oliwa, orzechy, tłuste ryby albo dobra oliwa z oliwek na sałatce to element pielęgnacji, nie tylko żywienia.
• Filtr przeciwsłoneczny każdego dnia. Słońce odpowiada za większość widocznych oznak starzenia, za rumień przy cerze naczynkowej i za przebarwienia po wypryskach. Jeden krem z filtrem rano wygrywa z całą półką kosmetyków przeciwzmarszczkowych.

Najczęstsze błędy

• Mylenie odwodnienia z suchością. Tłusta, ale ściągnięta cera dostaje ciężki krem „do suchej" i reaguje zaskórnikami. Potrzebowała wody, nie oleju.
• Przesuszanie cery tłustej. Alkohol, mocne pianki, mycie kilka razy dziennie. Skóra odpowiada nadprodukcją łoju i błędne koło się zamyka.
• Brak filtra UV. Dotyczy każdego typu cery, a najbardziej naczynkowej, trądzikowej (przebarwienia) i dojrzałej.
• Zmiana kosmetyków co tydzień. Naskórek odnawia się 28 dni. Krótszy test niczego nie pokazuje, a mieszanie produktów uniemożliwia ustalenie, co pomogło, a co zaszkodziło.
• Kilka składników aktywnych naraz. Retinol, kwasy, witamina C i siarka w jednym tygodniu to podrażnienie, nie poczwórny efekt.
• Peeling mechaniczny przy naczynkach i wypryskach. Drobinki rozrywają naczynka i rozsiewają bakterie. Przy tych stanach peeling ma być enzymatyczny albo żaden.

Kiedy to nie jest kwestia pielęgnacji

Część zmian na skórze wygląda jak „zły typ cery", a jest chorobą, która wymaga diagnozy. Kosmetyk może wtedy opóźnić leczenie albo pogorszyć stan. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli występuje którykolwiek z poniższych objawów:

• nagła zmiana stanu skóry bez zmiany pielęgnacji, na przykład wysyp zmian w ciągu kilku dni,
• swędzenie z wysypką, sączące się lub pękające zmiany, zwłaszcza u dzieci,
• bolesne guzki i torbiele pod skórą oraz zmiany, które zostawiają blizny,
• u dorosłych utrzymujący się rumień na policzkach i nosie z krostkami, nasilający się po alkoholu, kawie i słońcu (to może być trądzik różowaty, który wymaga innego postępowania niż trądzik zwykły),
• znamiona lub plamy, które rosną, zmieniają kolor, mają nierówne brzegi lub krwawią,
• pieczenie i zaczerwienienie po każdym kosmetyku, także tych „dla wrażliwych" (możliwa alergia kontaktowa, którą wykrywa się testami),
• zmiany skórne z gorączką, bólem stawów lub złym samopoczuciem.

Dermatolog oceni, czy to typ cery, czy choroba, i ma do dyspozycji leki, których żaden kosmetyk nie zastąpi.

Najczęstsze pytania

Jakie są typy cery?
Cztery: normalna, sucha, tłusta i mieszana. Decyduje o nich ilość produkowanego łoju. Wrażliwość, naczynka, odwodnienie, wypryski i oznaki starzenia to stany cery, które mogą towarzyszyć każdemu z czterech typów.

Jak sprawdzić, jaki mam typ cery?
Umyj twarz łagodnym środkiem, nie nakładaj niczego i obejrzyj skórę po 30 minutach. Ściągnięta i łuszcząca się to sucha, błyszcząca cała to tłusta, błyszcząca tylko na czole, nosie i brodzie to mieszana, bez świecenia i bez ściągnięcia to normalna.

Czy typ cery może się zmienić?
Tak. Z wiekiem gruczoły łojowe pracują słabiej, więc cera tłusta w młodości po czterdziestce bywa normalna lub sucha. Typ zmienia się też sezonowo (latem więcej łoju, zimą mniej) oraz pod wpływem hormonów, na przykład w ciąży i w okresie menopauzy.

Czym różni się cera sucha od odwodnionej?
Suchej brakuje lipidów, czyli tłuszczu, i to jest jej typ. Odwodnionej brakuje wody, i to jest stan, który może dotyczyć również cery tłustej. Cera odwodniona jest ściągnięta, ale może jednocześnie świecić; potrzebuje humektantów (kwas hialuronowy, gliceryna), a nie ciężkich olejów.

Jaki krem do cery mieszanej?
Lekki, nawilżający, na bazie wodnej, najlepiej z zapisem „do skóry mieszanej". Jeśli policzki są wyraźnie suche, nakładaj na nie bogatszy krem, a na strefę T lżejszy. Żel borowinowy lub krem ze śluzem ślimaka do skóry tłustej i mieszanej to dobry punkt wyjścia.

Czy cera tłusta potrzebuje nawilżania?
Tak, i to często bardziej niż inne, bo bywa odwodniona przez agresywne mycie. Nawilżaj ją lekkimi humektantami (kwas hialuronowy, gliceryna) w żelu lub emulsji, a nie olejami. Pominięcie nawilżania kończy się nadprodukcją łoju.

Jaki krem do cery naczynkowej?
Bez alkoholu, zapachów, mentolu i mocnych kwasów, ze składnikami kojącymi i wzmacniającymi naczynka: alantoiną, pantenolem, rutyną, wyciągiem z kasztanowca lub arniki. W dzień koniecznie z filtrem UV, bo słońce utrwala rumień.

Kiedy z problemami skóry iść do dermatologa?
Gdy zmiany są bolesne, głębokie lub zostawiają blizny, gdy pojawiły się nagle, swędzą i sączą, gdy znamię zmienia kształt lub kolor, a także gdy po 8 tygodniach rozsądnej pielęgnacji nie ma poprawy. Utrzymujący się rumień z krostkami u dorosłych również wymaga diagnozy.

Podsumowanie

Typ cery mówi, ile lipidów potrzebuje skóra, a stan cery mówi, jakiego składnika aktywnego. Dobierając kosmetyk najpierw do typu, a dopiero potem do stanu, unikasz najczęstszej pułapki: ciężkiego kremu na odwodnioną cerę tłustą albo odtłuszczania cery, która potrzebuje wody. Jeden produkt, cztery tygodnie, uczciwa ocena.

Pielęgnację według typu cery i składnika aktywnego zebraliśmy w działach pielęgnacja twarzy, kremy do twarzy oraz włosy, skóra i paznokcie.

Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty i nie stanowią zaleceń terapeutycznych. Opisane kosmetyki służą pielęgnacji skóry i nie są produktami leczniczymi. Przy chorobach skóry, chorobach przewlekłych, w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u dzieci skonsultuj dobór pielęgnacji z lekarzem lub farmaceutą. Stosuj się do zaleceń podanych na opakowaniu produktu.

Źródła

• Medycyna Praktyczna — Atopowe zapalenie skóry u dorosłych (pielęgnacja skóry suchej i wrażliwej)
• Medycyna Praktyczna — Jak stosować preparaty na trądzik i jak pielęgnować twarz z trądzikiem
• Komisja Europejska — CosIng, baza składników kosmetycznych (rozporządzenie 1223/2009)