Mydło marsylskie: co znaczy 72 %, z czego jest i jak czytać skład

Kostka ma wytłoczony napis Savon de Marseille, obok liczbę 72 % i gałązkę. Łatwo uznać, że to mydło z oliwy, zrobione w Marsylii. Odwracamy naszą kostkę Naturel 300 g i czytamy etykietę: pierwszy składnik to Sodium Palmate, czyli zmydlony olej palmowy, a adres producenta to Saint-Auban-sur-l'Ouvèze, mała miejscowość w departamencie Drôme.

Nie ma w tym oszustwa, są dwa nieporozumienia. Liczba 72 % mówi, ile w mydle jest tłuszczu, a nie ile oliwy. Nazwa mydło marsylskie oznacza recepturę, a nie miejsce, bo we Francji do dziś nie jest chroniona. Z czego naprawdę jest kostka, pokazują dwie pierwsze pozycje jej składu.

Poniżej wyjaśniamy, skąd wzięło się 72 %, jak czytać skład, czym różni się kostka z oliwy od kostki z oleju palmowego, czy mydło marsylskie wysusza skórę i którą z 16 kostek z naszej półki wybrać. Składy przepisaliśmy z etykiet kostek z magazynu albo ze strony producenta.

Spis treści

• Co to jest mydło marsylskie?
• Skąd pochodzi Savon de Marseille i co nakazywał edykt z 1688 roku?
• Co znaczy 72 % na kostce mydła marsylskiego?
• Czy nazwa „mydło marsylskie” jest chroniona?
• Jak czytać skład mydła marsylskiego?
• Oliwa czy olej palmowy: czym różnią się kostki?
• Co jest w kostkach Le Chatelard 1802, które sprzedajemy?
• Tabela: skład 16 kostek marsylskich
• Czy mydło marsylskie wysusza skórę? Jakie ma pH?
• Czy można myć mydłem marsylskim twarz i włosy?
• Jak wybrać mydło marsylskie do swojej skóry?
• Jak używać kostki, żeby starczyła na dłużej?
• Czy mydło marsylskie nadaje się do prania?
• Co jeszcze poza mydłem
• Najczęstsze błędy
• Kiedy podrażnienie po mydle to sprawa dla lekarza?
• Najczęstsze pytania

Co to jest mydło marsylskie?

Mydło marsylskie (po francusku Savon de Marseille) to twarde mydło sodowe z olejów roślinnych, robione według receptury, która powstała w Marsylii. Pierwotnie gotowano je z samej oliwy. Dziś tę nazwę noszą kostki z oliwy, oleju palmowego, kokosowego i ich mieszanek, robione w różnych częściach Francji i poza nią.

Mydło sodowe znaczy, że oleje zmydlono wodorotlenkiem sodu. Powstaje wtedy twarda kostka, a przy okazji gliceryna. Szare mydło potasowe robi się z wodorotlenku potasu. Od mydła Aleppo marsylskie różni olej laurowy: w mydle z Aleppo jest, w marsylskim go nie ma.

Tradycyjnie mydło marsylskie gotuje się w dużym kotle w kilku etapach: zmydlanie, wysalanie, gotowanie, płukanie i oddzielenie gotowego mydła. Z etykiety nie wyczytasz jednak, czy kostkę gotowano w kotle, czy zrobiono szybszą metodą.

Skąd pochodzi Savon de Marseille i co nakazywał edykt z 1688 roku?

Legendę mydła marsylskiego zbudował edykt królewski z 5 października 1688 roku, podpisany przez Colberta de Seignelay. Jego artykuł III zakazywał robienia mydła z łoju, masła i innych tłuszczów. Wolno było używać tylko czystej oliwy. Ten sam akt kazał przerywać produkcję latem, bo upał psuł mydło.

Z czasem utrwalił się standard: w tradycyjnym mydle z samej oliwy gwarantowano 72 % kwasów tłuszczowych w masie mydła. Napis „72 % d'huile” tłoczą do dziś tradycyjne wytwórnie z okolic Marsylii na swoich kostkach 600 g.

Pierwszego mydlarza w okolicach Marsylii odnotowano w 1370 roku. W XIX wieku działało tam 90 wytwórni, a szczyt produkcji przypadł na 1913 rok: 180 tysięcy ton. Po 1950 roku mydło zaczęły wypierać syntetyczne detergenty. We wniosku o ochronę nazwy z 2015 roku stowarzyszenie UPSM wymieniło cztery wytwórnie z okolic Marsylii: Fer à Cheval, Marius Fabre, Savonnerie du Midi i Le Sérail.

Co znaczy 72 % na kostce mydła marsylskiego?

Liczba 72 % mówi, ile tłuszczu jest w mydle, a nie ile jest w nim oliwy. W tradycyjnej kostce z samej oliwy oznaczała 72 % kwasów tłuszczowych w masie mydła. Dziś producenci tłoczą „72 % d'huile” także na kostkach z oleju palmowego, więc o rodzaju oleju mówi dopiero skład.

Dopóki edykt z 1688 roku dopuszczał tylko oliwę, 72 % tłuszczu znaczyło automatycznie 72 % z oliwy. Ten związek zniknął, gdy do mydła zaczęto dodawać olej kokosowy i palmowy.

Co piszą dziś producenci

Stowarzyszenie UPSM zapisało we wniosku, że tłuszcze mają stanowić co najmniej 72 % całego wsadu, a surowcami są oleje roślinne, soda, sól i woda. Nasz producent, Le Chatelard 1802, pisze, że robi mydła „według receptury Savon de Marseille” i że mają one 72 % oleju roślinnego. Na kostce Naturel 300 g wytłoczono „72 % d'huile” i „Pur végétal”, czyli czysto roślinne.

Czego ta liczba nie mówi

• nie mówi, z jakiego oleju jest mydło,
• nie mówi, gdzie mydło zrobiono,
• nie mówi, czy w kostce jest zapach, barwnik albo konserwant,
• nie mówi nic o odczynie mydła ani o tym, jak zniesie je Twoja skóra.

Dlatego zawsze odwracaj kostkę. Na 13 z 14 naszych etykiet pierwszym składnikiem jest Sodium Palmate, a liczba 72 % stoi na nich tak samo jak na kostce z oliwy.

Czy nazwa „mydło marsylskie” jest chroniona?

Nie. Savon de Marseille nie jest zastrzeżonym oznaczeniem geograficznym, więc mydło marsylskie może powstać w każdym kraju. Trzy francuskie stowarzyszenia złożyły konkurencyjne wnioski o ochronę nazwy. Dwa z nich przegrały w sądach: w 2022 roku przed Sądem Kasacyjnym, a 3 marca 2025 roku przed sądem apelacyjnym w Aix-en-Provence.

Wniosek stowarzyszenia ASDMF wiązał nazwę z metodą produkcji, a nie z miejscem. Francuski urząd własności przemysłowej (INPI) go odrzucił, a Sąd Kasacyjny utrzymał tę decyzję 16 marca 2022 roku.

Wniosek UPSM ograniczał nazwę do departamentu Bouches-du-Rhône, gotowania w kotle i mydła bez zapachu i barwnika. INPI odrzucił go 13 marca 2023 roku, a sąd w Aix-en-Provence przyznał urzędowi rację: wniosek nie definiował, jakie tłuszcze wolno użyć, a opis produkcji był niespójny. Mówił o tygodniu do dziesięciu dni pracy, a z wyliczenia urzędu wychodziło około 26 godzin.

Dla kupującego w Polsce napis „mydło marsylskie” oznacza więc recepturę, a nie pochodzenie. Kraj produkcji sprawdzisz w adresie na etykiecie. Nasze kostki mają adresy w Saint-Auban-sur-l'Ouvèze (Drôme) i Bollène (Vaucluse), czyli w Prowansji, ale nie w Marsylii.

Jak czytać skład mydła marsylskiego?

Skład kosmetyku podaje się od składnika, którego jest najwięcej. Zasada obowiązuje dla składników powyżej 1 %, pozostałe mogą stać w dowolnej kolejności. W mydle dwie pierwsze pozycje to prawie zawsze zmydlone oleje, więc to one mówią, z czego zrobiono kostkę. Dalsza część listy pokazuje dodatki.

Pierwsze pozycje: z jakiego tłuszczu jest mydło

• Sodium Olivate: zmydlona oliwa,
• Sodium Palmate: zmydlony olej palmowy,
• Sodium Palm Kernelate: zmydlony olej z ziaren palmy,
• Sodium Cocoate: zmydlony olej kokosowy,
• Sodium Stearate: sól sodowa kwasu stearynowego,
• Sodium Tallowate: zmydlony łój, czyli tłuszcz zwierzęcy.

Jeśli na kostce z napisem marsylskie zobaczysz na pierwszym miejscu Sodium Tallowate, masz w ręku mydło z łoju. Dokładnie tego zakazywał edykt z 1688 roku. W naszych kostkach łoju nie ma.

Środek listy: woda, gliceryna, sól i oleje pielęgnacyjne

Za olejami stoją zwykle woda (Aqua), gliceryna (Glycerin) i sól (Sodium Chloride). Gliceryna powstaje przy zmydlaniu, a sól służy do oddzielenia mydła. W większości naszych kostek jest też olej ze słodkich migdałów (Prunus Amygdalus Dulcis Oil), stąd napis „enrichi à l'huile d'amande douce” na ich bokach.

Tetrasodium EDTA, Tetrasodium Etidronate i Tetrasodium Glutamate Diacetate wiążą wapń i magnez z twardej wody. Dzięki nim mydło lepiej pieni się w twardej wodzie i dłużej nie jełczeje.

Koniec listy: zapach, alergeny, barwniki

Parfum oznacza kompozycję zapachową. Za nim stoją nazwy takie jak Linalool, Geraniol, Citronellol czy Coumarin. To składniki zapachu, które mogą uczulać, więc trzeba je wypisać z nazwy. Numery CI to barwniki: CI 77891 to biel, pozostałe dają fiolet, róż, czerwień albo zieleń.

W trzech naszych kostkach (lawendowej 300 g, lawendowej z kwiatami 100 g i bzowej 100 g) na końcu listy jest też Sodium Laureth Sulfate, syntetyczny środek myjący, i konserwant o-fenylofenol. Stoją za alergenami zapachowymi, czyli w części listy poniżej 1 %. Sodium Laureth Sulfate (SLES) to inna substancja niż Sodium Lauryl Sulfate (SLS).

Oliwa czy olej palmowy: czym różnią się kostki?

Oba oleje dają dobre, twarde mydło. Mydło z samej oliwy pieni się zwykle słabiej i drobniej, dlatego producenci dodają olej kokosowy albo olej z ziaren palmy, które dają obfitszą pianę. Nie znamy badań, które pokazałyby, że kostka z oliwy jest dla skóry łagodniejsza niż kostka z oleju palmowego o podobnym składzie.

Na skórę bardziej niż rodzaj oleju wpływają dodatki: zapach, barwniki i środki myjące. Kostka palmowa bez zapachu będzie dla wrażliwej skóry lepsza niż oliwkowa z intensywnym zapachem. Rodzaj oleju ma znaczenie dla osób, które unikają oleju palmowego, i dla tych, którzy chcą mydła najbliższego dawnej recepturze.

Dwie konwalie, dwie różne kostki

Kwadratowa kostka Le Chatelard 1802 Konwalia ma na pierwszych miejscach Sodium Olivate i Sodium Cocoate, czyli oliwę i olej kokosowy, oraz opakowanie z celulozy, które producent opisuje jako kompostowalne w domu. Prostokątne mydło roślinne Konwalia pachnie podobnie, ale jest z oleju palmowego z dodatkiem oleju migdałowego. Różnica w cenie to 2 zł, a w bazie zasadnicza.

Co jest w kostkach Le Chatelard 1802, które sprzedajemy?

Wszystkie nasze mydła marsylskie pochodzą od jednego producenta, Le Chatelard 1802 z Prowansji. Na 13 z 14 etykiet, które sfotografowaliśmy w magazynie, pierwszym składnikiem jest olej palmowy, a prawie każda kostka ma dodatek oleju ze słodkich migdałów. Oliwę na pierwszym miejscu mają trzy kostki: dwie kwadratowe 100 g i oliwkowa 300 g.

Kostki 300 g

Mydło marsylskie Naturel 300 g to jedyna nasza kostka bez zapachu i bez barwnika, z najkrótszym składem. Kostka z oliwą z oliwek 300 g według strony producenta zaczyna się od Sodium Olivate, za nim jest olej palmowy, a oliwa wraca w składzie jako dodatek. Mydło marsylskie lawendowe 300 g ma zapach, fioletowy barwnik i SLES, a kostka z olejem arganowym 300 g olej arganowy i słonecznikowy.

Kostki prostokątne 100 g

To seria z napisem Savon de Marseille i 72 % d'huile na froncie: baza z oleju palmowego, zapach i zwykle barwnik. Mydło z mlekiem oślim ma mleko na ósmym miejscu, za solą i gliceryną, i nie ma barwnika. Lawendowe z kwiatami ma drobinki kwiatów lawendy hybrydowej i SLES. Miętowe ma pokruszone liście mięty zielonej, a kwiat pomarańczy z zieloną herbatą liście pomarańczy. Na etykiecie kostki Kwiat lotosu producent pisze, żeby nie używać jej u dzieci poniżej 3 lat i na skórze uszkodzonej lub podrażnionej.

Kostki kwadratowe 100 g bez oleju palmowego

Kwadratowe kostki z napisem 1802 Le Chatelard producent opisuje jako „sans palme”, czyli bez oleju palmowego. Bazą jest oliwa i olej kokosowy. Oprócz konwalii mamy w tej serii mydło Magnolia i kwiat herbaty. To wybór dla kogoś, kto chce mydła z zapachem, ale bez oleju palmowego.

Tabela: skład 16 kostek marsylskich z naszej półki

Kostki z gwiazdką opisaliśmy według strony producenta, pozostałe według etykiet z magazynu.

Czy mydło marsylskie wysusza skórę? Jakie ma pH?

Mydło marsylskie jest zwykłym mydłem, więc ma odczyn zasadowy. W badaniu indyjskich dermatologów większość mydeł miała pH od 9 do 10, a zdrowa skóra ma pH od 5,4 do 5,9. To, czy kostka wysuszy skórę, zależy bardziej od typu skóry, długości mycia i kremu po kąpieli niż od nazwy mydła.

Autorzy badania piszą, że mydło o wysokim pH podnosi odczyn skóry, co sprzyja wysuszeniu i podrażnieniu, i radzą brać pH pod uwagę przy skórze wrażliwej i trądzikowej. Liczba 72 % nic tu nie zmienia: opisuje ilość tłuszczu w mydle, a nie przetłuszczenie kostki.

Amerykańska Akademia Dermatologii radzi przy suchej skórze wybierać kosmetyki bez zapachu. Spośród naszych mydeł marsylskich bez zapachu jest tylko kostka Naturel.

Czy można myć mydłem marsylskim twarz i włosy?

Twarz tak, jeśli skóra jest normalna lub tłusta i po myciu nie piecze ani się nie łuszczy. Przy skórze suchej, wrażliwej albo atopowej lepszy będzie delikatny środek myjący o odczynie zbliżonym do skóry. Do włosów mydła marsylskiego nie polecamy, bo w twardej wodzie mydło tworzy osad, który zostaje na włosach.

Do twarzy wybierz kostkę bez zapachu, namydl dłonie, spłucz letnią wodą i nałóż krem. Ściągnięcie, które trwa dłużej niż kilka minut, oznacza, że ta metoda Ci nie służy. Jak rozpoznać typ cery, opisaliśmy w poradniku jakie są typy cery i jak dobrać pielęgnację.

Jak wybrać mydło marsylskie do swojej skóry?

Zacznij od tego, czego chcesz uniknąć, a dopiero potem wybieraj zapach. Odwróć kostkę i sprawdź dwie pierwsze pozycje składu, obecność słowa Parfum i numerów CI. Na tej podstawie dobierzesz kostkę do skóry w kilkanaście sekund, bez względu na to, co jest wytłoczone na froncie.

• Skóra sucha lub wrażliwa: kostka bez zapachu i barwnika, u nas Naturel 300 g.
• Bez oleju palmowego: kwadratowe kostki 1802 Le Chatelard. Oliwkowa 300 g ma oliwę na pierwszym miejscu, ale też olej palmowy.
• Najbliżej dawnej receptury: Sodium Olivate na pierwszym miejscu i krótki skład bez zapachu.
• Uczulenie na składnik zapachu: sprawdź jego nazwę na liście. Linalool jest w wielu naszych kostkach, kumaryna i eugenol w wiśniowej.
• Dla małego dziecka: środek myjący przeznaczony dla dzieci, nie kostka Kwiat lotosu.
• Na prezent: trzy różne kostki 100 g kosztują u nas 35,70 zł.

Jak używać kostki, żeby starczyła na dłużej?

Mydło w kostce zużywa się najszybciej wtedy, gdy leży w wodzie. Na mokrej mydelniczce mięknie i rozpuszcza się samo, choć nikt się nim nie myje. Wystarczy suche miejsce między myciami i kilka prostych nawyków, żeby ta sama kostka służyła wyraźnie dłużej.

1. Namydlaj dłonie, nie ciało. Kilka obrotów kostki w mokrych dłoniach wystarczy.
2. Nie zostawiaj kostki pod strumieniem wody. Odkładaj ją od razu.
3. Używaj mydelniczki z odpływem albo kratką. Kostka musi wyschnąć.
4. Dużą kostkę pokrój. Sześcian 300 g podziel nożem na dwie lub cztery części.
5. Sprawdź symbol otwartego słoiczka. Na naszych kostkach jest 6M albo 12M, czyli liczba miesięcy, przez które po otwarciu producent zapewnia bezpieczeństwo i właściwości produktu.

Czy mydło marsylskie nadaje się do prania?

Tak, przepierki to jedno z tradycyjnych zastosowań mydła marsylskiego. Do prania ręcznego, kołnierzyków i plam z tłuszczu wybierz kostkę bez zapachu i bez barwnika, u nas Naturel. Kolorowe kostki z kompozycją zapachową zostaw do mycia rąk i ciała, bo zapach i barwnik do prania nie są potrzebne.

Plamę zmocz, natrzyj kostką, odczekaj kilka minut i wypierz w letniej wodzie. W twardej wodzie mydło pieni się słabiej i może zostawiać osad, więc płucz dokładnie. Więcej o praniu mydłem piszemy w poradniku o zastosowaniach szarego mydła w domu i ogrodzie.

Co jeszcze poza mydłem

Ta część nie wymaga zakupów, a często decyduje o tym, czy skóra po myciu jest ściągnięta.

• Krótko i w ciepłej wodzie. Dermatolodzy radzą przy suchej skórze ograniczyć prysznic do 5 do 10 minut i nie używać gorącej wody.
• Mydło tylko tam, gdzie trzeba. Dermatolodzy wymieniają pachy i pachwiny. Resztę ciała często wystarczy spłukać.
• Mniej piany. Przy suchej skórze dermatolodzy radzą unikać gęstej piany.
• Osusz, nie trzyj. Ręcznik przykładaj do skóry.
• Krem na wilgotną skórę. Wcieraj go zaraz po kąpieli.

Najczęstsze błędy

• Przekonanie, że 72 % to oliwa. To udział tłuszczu w mydle. O rodzaju oleju mówi skład.
• Przekonanie, że mydło marsylskie pochodzi z Marsylii. Miejsce produkcji jest w adresie na etykiecie.
• Kostka z intensywnym zapachem do wrażliwej skóry. Zacznij od kostki bez zapachu.
• „Bez SLS” rozumiane jako „bez syntetycznych detergentów”. SLES to inna substancja i bywa w kostkach z napisem marsylskie.
• Mycie twarzy mydłem bez kremu po myciu. Przy suchej skórze kończy się ściągnięciem.
• Kostka w kałuży na mydelniczce. Mięknie i znika w połowie czasu.

Kiedy podrażnienie po mydle to sprawa dla lekarza?

Zaczerwienienie lub ściągnięcie, które mija po odstawieniu mydła i posmarowaniu skóry kremem, zwykle nie wymaga wizyty. Jeśli objawy wracają albo się nasilają, trzeba sprawdzić, czy to nie alergia kontaktowa albo choroba skóry. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli występuje którykolwiek z poniższych objawów:

• wysypka, świąd lub pieczenie, które nie mijają kilka dni po odstawieniu mydła,
• pęcherzyki, sączenie, strupy albo pękanie skóry z krwawieniem,
• zmiany, które wracają mimo zmiany kosmetyków,
• zaczerwienienie z obrzękiem, gorączką, ropą albo silnym bólem,
• obrzęk twarzy, warg lub języka albo trudność w oddychaniu: wtedy dzwoń pod 112.

Na wizytę zabierz etykietę mydła albo jej zdjęcie. Lista alergenów zapachowych pomoże lekarzowi wskazać, co mogło uczulić.

Najczęstsze pytania

Co to jest Savon de Marseille?
To francuska nazwa mydła marsylskiego: twardego mydła sodowego z olejów roślinnych, robionego według receptury z Marsylii. Nazwa nie jest chroniona, więc nie mówi nic o pochodzeniu z Marsylii ani o oliwie w składzie. Bazę sprawdzisz w dwóch pierwszych pozycjach składu.

Czy mydło marsylskie jest z oliwy z oliwek?
Tradycyjnie tak, dziś najczęściej nie. Na 13 z 14 etykiet naszych kostek pierwszym składnikiem jest olej palmowy. Oliwę na pierwszym miejscu mają kostka z oliwą 300 g i kwadratowe kostki 1802 Le Chatelard. Szukaj w składzie Sodium Olivate.

Jak pachnie mydło marsylskie?
Kostka bez kompozycji zapachowej ma tylko własny, delikatny zapach mydła. Kostki lawendowe, różane czy miętowe pachną kompozycją zapachową, którą widać w składzie jako Parfum. Jeśli chcesz mydła bez zapachu, szukaj kostki bez tego słowa w składzie.

Czy mydło marsylskie ma SLS?
W naszych kostkach nie ma Sodium Lauryl Sulfate (SLS). W trzech (lawendowej 300 g, lawendowej z kwiatami i bzowej) jest za to niewielka ilość Sodium Laureth Sulfate (SLES), innego syntetycznego środka myjącego. Kostka Naturel nie ma ani SLS, ani SLES.

Czym różni się mydło marsylskie od mydła Aleppo?
Mydło Aleppo pochodzi z Syrii i oprócz oliwy zawiera olej laurowy, który daje mu charakterystyczny zapach. Mydło marsylskie nie ma oleju laurowego, a jego baza bywa oliwkowa, palmowa albo kokosowa. Oba są zwykłymi mydłami o odczynie zasadowym.

Czy mydło z mlekiem oślim jest lepsze dla skóry?
W naszej kostce mleko ośle stoi na ósmym miejscu składu, za solą i gliceryną, a bazą jest olej palmowy. Kostka nie ma barwnika, ale ma kompozycję zapachową, więc przy bardzo wrażliwej skórze lepsza będzie kostka bez zapachu.

Czy mydło marsylskie nadaje się dla dzieci?
Do mycia małych dzieci wybieraj środki przeznaczone dla dzieci, najlepiej bez zapachu. Na etykiecie kostki Kwiat lotosu producent pisze wprost, żeby nie używać jej u dzieci poniżej 3 lat.

Kiedy z podrażnieniem po mydle iść do lekarza?
Gdy wysypka lub świąd nie mijają kilka dni po odstawieniu mydła, gdy pojawiają się pęcherzyki, sączenie albo pękanie skóry albo gdy zmiany wracają mimo zmiany kosmetyków. Obrzęk twarzy, warg lub trudność w oddychaniu wymagają pilnej pomocy.

Podsumowanie

Napis Savon de Marseille i liczba 72 % mówią o recepturze i ilości tłuszczu, a nie o oliwie ani o Marsylii. Z czego jest mydło marsylskie i czy ma zapach, barwnik albo SLES, pokazują początek i koniec składu. Do wrażliwej skóry wybierz kostkę bez zapachu, a jeśli unikasz oleju palmowego, kostkę z Sodium Olivate na początku.

Wszystkie mydła marsylskie znajdziesz w dziale Mydła w kostce i płynie, mydła Aleppo i szare mydło w dziale Naturalne mydła, a balsamy na po kąpieli w dziale Kosmetyki naturalne. Przy suchej skórze zajrzyj też do działu Włosy, skóra i paznokcie.

Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Składy przepisaliśmy z etykiet kostek z naszego magazynu albo ze strony producenta. Producent może zmienić recepturę, dlatego przed użyciem sprawdź skład na etykiecie swojej kostki. Przy chorobach skóry, alergii kontaktowej i u małych dzieci dobór środka myjącego skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.

Źródła

• INPI: Savon de Marseille, wniosek IG 15-003 (UPSM), wniosek odrzucony
• Cour d'appel d'Aix-en-Provence, wyrok z 3 marca 2025 r. w sprawie wniosku UPSM (PIBD, INPI)
• Banque des Territoires: Toujours pas d'indication géographique pour le savon de Marseille, 2022
• Wikipédia (fr): Savon de Marseille
• Le Chatelard 1802: Les savons de Marseille
• Le Chatelard 1802: Savon Cube 300 g Huile d'Olive
• Le Chatelard 1802: Savon Carré 100 g Magnolia Fleur de Thé, sans palme
• Kosmopedia: Oznakowanie kosmetyków
• Tarun J i in. Evaluation of pH of Bathing Soaps and Shampoos for Skin and Hair Care. Indian Journal of Dermatology, 2014
• American Academy of Dermatology: Dermatologists' top tips for relieving dry skin